Emine Öykü GÜNER, Nalan AKINCI
Türkiye Biyoetik Dergisi - 2026;13(2):144-153
Amaç: Bu çalışma, az gelişmiş bir ülkede büyük ölçekli biyoyakıt üretiminin çevresel, sosyal ve ekonomik etkilerini etik açıdan değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Metodoloji: Çalışma, 600.000 hektarlık bir alanda gerçekleştirilmesi varsayılan biyoyakıt üretimini konu alan hipotetik bir olguya dayalı vaka çalışması niteliğinde tasarlanmıştır. Olgu, gerçek bir kişi, kurum veya olaya dayanmamakta olup etik ve sürdürülebilirlik sorunlarının incelenmesi amacıyla oluşturulmuştur. Etik analiz, ilkeci etik yaklaşımın temel ilkeleri olan özerkliğe saygı, zarar vermeme, yarar sağlama ve adalet ilkeleri ile yararcı etik çerçeve temelinde yürütülmüş; ayrıca şeffaflık ve hesap verebilirlik boyutları da değerlendirmeye dahil edilmiştir. Bulgular: Analiz, birinci kuşak biyoyakıt hammaddelerinin gıda üretimiyle rekabet ederek gıda güvencesi üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini göstermiştir. Yoğun monokültür uygulamalarının toprak sağlığı ve biyoçeşitlilik üzerinde riskler yaratabileceği, yüksek su ve agro-kimyasal kullanımının ise su kaynakları üzerindeki baskıyı artırabileceği belirlenmiştir. Buna karşın biyoyakıt üretiminin enerji arzı, kırsal kalkınma ve ekonomik büyüme açısından önemli yararlar sağlayabileceği değerlendirilmiştir. Sonuç: Büyük ölçekli biyoyakıt üretiminin etik açıdan kabul edilebilir ve sürdürülebilir olabilmesi, yenilenebilir enerji hedefleri ile gıda hakkı, çevresel koruma ve toplumsal adalet arasında dengeli bir yaklaşımın benimsenmesine bağlıdır. Çalışma, biyoyakıt politikalarının değerlendirilmesinde etik ilkeler ile sürdürülebilirlik hedeflerinin birlikte ele alınmasının önemini ortaya koymaktadır.
