OLUWASESAN M BELLO, ABİODUN B OGBESEJANA, CHARLES OLUWASEUN ADETUNJI, STEPHEN O OGUNTOYE
Turkish Journal of Pharmaceutical Sciences - 2019;16(4):437-443
Amaç: Vitex grandifolia, Lamiaceae familyasına aittir; çiçekli bitkilerden oluşur ve aynı zamanda nane ailesi olarak da bilinir. Güneybatı Nijerya’daki Yoruba halkı bitkiyi “Oriri” veya “Efo oriri” olarak adlandırmaktadır. Bu bitki az kullanılan bir bitki olarak sınıflandırılır ve fitokimyası veya biyolojik etkileri hakkında çok az bilgi bulunmaktadır. Gereç ve Yöntemler: Kurutulmuş yaprak ve gövdelerden hazırlanan metanol ekstreleri üzerinde, vakum ve açık kolon kromatografısi metotları kullanılarak fraksiyonlama ve izolasyon çalışmaları yapılmıştır. Bileşiklerin yapıları, IR, 1D- ve 2D-NMR teknikleri kullanılarak ve literatürdeki verilerle karşılaştırılarak aydınlatılmıştır. Bileşikler, monoamin rekombinant insan MAO-A ve -B inhibisyonu ve anti-enflamatuvar aktiviteleri yönünden in vitro olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: V. grandifolia’nın yapraklarının metanollü ekstresinden bilinen üç flavonoid bileşiği izoorientin (1), orientin (2) ve isoviteksin (3) ilk kez izole edilmiştir. İzole edilen bileşiklerin çoğu, monoamin oksidaz B’ye karşı seçici inhibisyon etki göstermiştir, MAO-B’nin izoorentin (1) ve orientin (2) tarafından inhibisyonu (IC50 (μg/mL), 11.08 ve 11.04), MAO-A’nın inhibisyonuna (IC50 (μg/mL) >100) kıyasla 9 kat daha etkili bulunmuştur. Kloril ve deprenil pozitif standartlar olarak kullanılmıştır. İzole edilen flavonoitler NF-κb testine karşı 8.9, 12 ve 18 IC50 (μg/mL) değerleri ile yüksek aktivite göstermiştir. Bu çalışma, yapıdaki değişik sübstitüsyonlara, özellikle C2=C3 arasındaki çifte bağ ve glukozun konumuna bağlı olarak yapı ile biyolojik aktivite arasında bir bağlantının olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç: Bu çalışma V. grandifolia’nın polar fraksiyonunun fitokimyasal profilini ortaya koyan ve izole edilen bileşiklerin anti-enflamatuvar etkisini ve nöroprotektif rolünü gösteren ilk çalışmadır.
