Serdarhan DURU, Dilara KAÇAN
Doğu Karadeniz Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;5(1):110-126
Bu çalışma, bağımlılığı biyopsikososyal ve yapısal belirleyiciler üzerinden ele almakta ve sosyal hizmet perspektifiyle yapay zeka (YZ) destekli araçların bağımlılık alanında risk değerlendirme, izlem/erken uyarı ve psikososyal müdahale basamaklarındaki konumunu tartışmaktadır. Çalışma, bağımlılık, YZ ve karar destek sistemleri kesişiminde 2010-2025 yılları arasında yayımlanan ampirik ve kuramsal araştırmalara dayanan kavramsal bir derleme niteliğindedir. İncelenen literatür, yapay zekâ destekli araçların, risk ve nüksü tahmin etmek için klinik ve sosyal verileri birleştirmeye, sosyal medya içeriği ve dijital ayak izleri aracılığıyla savunmasız grupları belirlemeye, giyilebilir cihazlar ve mobil uygulamalar aracılığıyla izleme ve uyarılar sağlamaya, sohbet robotları ve dijital terapiler aracılığıyla müdahaleleri kişiselleştirmeye ve hibrit modeller aracılığıyla vaka yönetimini güçlendirmeye yardımcı olabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, mahremiyet ve rıza, algoritmik önyargı ve damgalama, örtük gözetim, dijital uçurum, küçük örneklemlerden kaynaklanan sınırlı genellenebilirlik ve davranışsal bağımlılıkların görece ihmal edilmesi gibi yapısal risk alanları öne çıkmaktadır.
