Seçil Taylan, Seda Cansu Yeniğün Akbulut, İlknur Özkan, Yasemin Akıl, Fatma Eti Aslan
Genel Tıp Dergisi - 2025;35(6):1153-1164
Amaç: Bu çalışma, bağırsak stoması olan hastalarda kişilik özellikleri, sosyal destek algısı, kendinden iğrenme düzeyi ve öz bakım sorumluluğunu üstlenme davranışı arasındaki ilişkileri ortaya koymayı amaçlamıştır. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel tipteki bu araştırma, Ostomi Derneği'ne üye 106 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu, Kendinden İğrenme Ölçeği, Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve On Maddelik Kişilik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Hastaların %61,1'inin stoma bakımını kendisinin yapmadığı belirlenmiştir. Stoma bakım sorumluluğunu üstlenen hastaların kendinden iğrenme düzeylerinin daha düşük, sosyal destek algılarının daha yüksek ve On Maddelik Kişilik Ölçeği'nin duygusal istikrarsız/duygusal dengeli ile geleneksel/yeni deneyimlere açık alt boyutlarında puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Lojistik regresyon analizine göre, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği'nin özel bireylerden algılanan destek alt boyutunda standart sapmada bir birim artışın stoma bakımını üstlenme davranışını 1,207 kat artırdığı (p<0.05); On Maddelik Kişilik Ölçeği'nin duygusal istikrar alt boyutunda standart sapmada bir birim artışın ise bu davranışı 3,036 kat artırdığı (p<0.05) belirlenmiştir. Buna karşılık, Fiziksel Kendinden İğrenme alt boyutunda standart sapmada bir birim artışın stoma bakımını 1,826 kat azalttığı bulunmuştur (p<0.05) (Nagelkerke R²: 0.887, Model: chi² =13.248, p=0.00, Model R²: 0.654). Sonuçlar: Bu çalışma, bağırsak stoması olan hastalarda kişilik özelliklerinin, sosyal destek algısının ve kendinden iğrenme düzeylerinin, öz bakım sorumluluğunu üstlenme üzerinde anlamlı bir etkisi olduğunu göstermiştir. Bu bulgular doğrultusunda, stoma hastalarına yönelik bakım planlarının kişilik özellikleri, sosyal destek algısı ve kendinden iğrenme düzeyleri göz önünde bulundurularak bireyselleştirilmesi önerilmektedir.
