Emine Yücel, Şeyma Nur Harmancı, Zeynep Çiçek
Klinik Psikoloji Dergisi - 2025;9(2):129-155
Mevcut çevresel duyumlara dikkat etmek, yeni fikir ve ilişkilerin keşfedilmesine, bireyin kendilik kapasitesini ve psikolojik kaynaklarını geliştirmesine katkı sağlar. Buna karşın çevreden gelen duyumları göz ardı ederek dikkatin, bireyin kendi ürettiği farklı bağlam ve içeriklerdeki düşüncelere istemli ya da istemsiz şekilde kaymasına neden olan zihin gezinmesi, bireyi bu tür olumlu psikolojik değişimlerden alıkoyabilir. Bu çalışmanın amacı, bağlanma boyutları ile otantiklik ve benlik belirginliği arasındaki, zihin gezinmesine bağlı dolaylı ilişkileri incelemektir. Araştırma örneklemini kolay erişilebilirlik yöntemiyle ulaşılan 334 (241 kadın, 93 erkek; Ort. Yaş = 25.04) katılımcı oluşturmaktadır. Çevrim içi ortamda yürütülen araştırmada veri toplama amacıyla Demografik Bilgi Formu, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri -II, Otantiklik Ölçeği, Benlik Belirginliği Ölçeği, Aşırı Zihinsel Gezinme Ölçeği, Zihnin İstemli ve İstemsiz Gezinmesi Ölçeği ile Olumlu/Olumsuz Deneyimlerde İstemli ve İstemsiz Zihin Gezinmesi Formu kullanılmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak hipotez testi gerçekleştirilmiştir. Bulgular, bağlanma kaygısı ile otantiklik ve benlik belirginliği arasındaki ilişkilerin aşırı ve istemsiz zihin gezinmesiyle açıklandığını göstermektedir. Bu dolaylı ilişkilerde, zihnin özellikle olumlu deneyimler sırasında istemsizce gezinmesi daha belirleyici bir rol oynamaktadır. Bunun yanı sıra, olumlu durumlarda yapılan istemli zihin gezinmesi, hem bağlanma kaygısının hem de bağlanma kaçınmasının benlik çıktıları ile olan ilişkilerini açıklamaktadır. Zihin gezinmesi ile otantiklik ve benlik belirginliği arasındaki ilişkiler Bağlanma Kuramı ve olumlu duygusal yaşantıların kalıcı kişisel kaynakların gelişimine katkılarını inceleyen "Genişlet ve İnşa Et" Kuramı çerçevesinde tartışılmıştır.
