Fatima HEYDEROVA, Rugıyya SAMADZADE, Goncha ABBASOVA, Ramin BAYRAMLI
ANKEM Dergisi - 2026;40(1):25-36
Yoğun bakım ünitelerinde morbidite ve mortalite oranlarındaki artış, büyük ölçüde hastane kaynaklı enfeksiyonlardan kaynaklanmakta olup, günümüzde sağlık sistemlerini tehdit eden en önemli küresel sorunlardan biri olarak kabul edilmektedir. Bu çalışma, yoğun bakım ünitelerinde yatan hastalardan alınan kan kültürü örneklerinden izole edilen Gram negatif bakterilerin tanımlanmasını ve bu bakterilerin antibiyotiklere karşı duyarlılık düzeylerinin sistematik olarak değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu çalışmaya Bakü'de (Azerbaycan) bulunan üç büyük hastanenin Yenidoğan, Çocuk ve Erişkin yoğun bakım ünitelerinde yatan hastalardan alınan kan kültürü örnekleri dahil edilmiştir. Laboratuvarımıza gönderilen hemokültür şişeleri öncelikle BACT/ALERT 3D 60 (BIOMERIEUX, Fransa) otomatik sistemine yerleştirilmiştir. Cihazdan pozitif sinyal veren örnekler, uygun besiyerlerinde inkübe edilerek üreme olan kültürlerden mikroorganizmalar izole edilmiştir. Bakteri tanımlamaları VITEK 2 Compact sistemi (BioMérieux, Fransa) ile gerçekleştirilmiştir. Antibiyotik duyarlılıkları VITEK 2 Compact (BioMérieux, Fransa) sistemiyle çalışılmış ve "European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing" (EUCAST) kriterlerine göre değerlendirilmiştir. Toplam 2250 kan kültürü örneğinden 1226 (%54.5) mikroorganizma izole edilmiştir. Mikrobiyal üremelerin 759'u (%61.9) Gram pozitif bakteri, 385'i (%31.4) Gram-negatif bakteri ve 82'si (%6.7) maya olarak tanımlanmıştır. En sık izole edilen Gram negatif bakteriler ise sırasıyla; Serratia marcescens (n=76, %19.7), Klebsiella pneumoniae (n=68, %17.7) ve Acinetobacter spp. (n=47, %12.2) olmuştur. Yüksek direnç oranları, izole edilen türler arasında Acinetobacter baumannii'de (%80.9 siprofloksasin), K. pneumoniae'da (%82.4 siprofloksasin), Enterobacter spp.'de (%68.4 sefotaksim), Serratia spp.'de (%75.0 imipenem) ve S. marcescens'te (%64.5 sefotaksim ve siprofloksasin) belirlenmiştir. Çalışmamızda, hastanelerin kritik birimlerinden izole edilen Gram negatif suşlar arasında belirgin düzeyde yüksek antibiyotik direnç oranları saptanmış olup, siprofloksasine karşı direnç Acinetobacter spp. izolatlarında %82.7 ve Klebsiella pneumoniae izolatlarında %82.4 olarak belirlenmiştir. Ayrıca karbapenemlere karşı direnç Serratia spp. izolatlarında imipeneme %75.0 düzeyinde, sefotaksime karşı direnç ise Enterobacter spp. izolatlarında %75.7 olarak saptanmıştır. Bu sonuçlar, Bakü'de antibiyotik direncinin hastane enfeksiyonları yönetiminde ciddi bir tehdit oluşturduğunu göstermektedir. Bu nedenle, Azerbaycan'da, özellikle de Bakü'de, etkin enfeksiyon kontrol önlemlerinin uygulanması ve akılcı antibiyotik kullanımının sağlanması amacıyla sürekli direnç izlemi ve kapsamlı stratejilerin hayata geçirilmesi büyük önem taşımaktadır.
