Burak KUTLU, Deniz KÜTÜK, Hamit KOC, Pınar ARI, Seher DEMİRER
Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi - 2025;58(3):130-134
AMAÇ: Baş-boyun kanserleri (BBK), yutma fonksiyonunu sıklıkla bozarak erken dönemde malnütrisyona yol açar ve bu durum onkolojik tedavilerle daha da derinleşir. Enerji-protein alımını sürdürmek için enteral beslenme (EB) önerilmektedir; ancak EB'nin sistemik inflamasyon ve nütrisyonel biyobelirteçler üzerindeki biyokimyasal etkilerine dair kanıtlar sınırlıdır. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu retrospektif gözlemsel çalışmaya Ocak 2021-Aralık 2024 tarihleri arasında EB gereksinimi olan, yeni tanı almış 211 erişkin BBK hastası dahil edildi. Son dört hafta içinde parenteral beslenme öyküsü, ileri organ yetmezliği, aktif enfeksiyon veya geçirilmiş baş-boyun cerrahisi olanlar dışlandı. Nütrisyonel durum, vücut kitle indeksi (VKİ) ve Subjektif Global Değerlendirme (SGA) ile belirlendi. EB; nazogastrik tüp, gastrostomi, jejunostomi veya kombinasyonları ile uygulandı. Serum C-reaktif protein (CRP) ve prealbümin düzeyleri EB öncesi ve sonrası ölçüldü. Değişimler (DeltaCRP, Deltaprealbümin) parametrik olmayan testler ve çoklu regresyon ile analiz edildi. BULGULAR: Hastaların medyan yaşı 60 olup %69,2'si erkekti. Başlangıçta %54,5'i SGA-B/C ile malnütrisyonlu olarak sınıflandı. Medyan EB süresi 12 gündü; reçeteler 32 kcal/kg/gün ve 1,6 g protein/kg/gün sağladı. Medyan CRP 61,7'den 22,3 mg/L'ye gerilerken (p < 0,001), prealbümin 0,140'tan 0,196 g/dL'ye yükseldi (p < 0,001). İyileşmeler tüm SGA gruplarında benzerdi. Daha uzun EB süresi daha belirgin prealbümin artışı ile ilişkiliydi: <=7 gün +0,028 g/dL, 8-14 gün +0,047 g/dL, >14 gün +0,064 g/dL. Regresyon analizinde EB süresi (beta = +0,0015 g/dL/gün, p = 0,001) ve başlangıç prealbümin düzeyi bağımsız belirleyicilerdi. CRP/prealbümin oranı 478,2'den 106,0'a düşerek inflamasyon-nütrisyon dengesinde anlamlı iyileşme gösterdi. SONUÇ: BBK hastalarında enteral beslenme, inflamatuvar ve nütrisyonel biyobelirteçleri anlamlı biçimde iyileştirmektedir. Özellikle beslenme süresi, prealbümin yükselmesinde temel belirleyici olup, erken ve uzun süreli EB'nin metabolik durumu optimize etmede ve tedavi toleransını artırmada kritik öneme sahip olduğunu göstermektedir.
