ÜLKÜ SAYGILI DÜZOVA, GÜLBEYAZ CAN
Genel Tıp Dergisi - 2021;31(4):423-429
Amaç: Bu çalışma, baş-boyun radyoterapisi ile ilişkili yorgunluk ve uykusuzluk semptomlarının yönetiminde navigasyon programının etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Yöntem: Randomize kontrollü, deneysel olarak tasarlanan bu çalışma, radyoterapi gören baş-boyun kanserli 88 hastanın katılımıyla Kasım 2018 Mart 2020 tarihleri arasında, radyoterapi gören baş-boyun kanserli 88 olgu ile prospektif randomize kontrollü yapıldı. Tüm hastalara hastanenin standart tedavi yaklaşımları uygulanırken, çalışma grubundaki olgulara (n=41) ek olarak navigasyon programı uygulandı. Çalışmada hasta tanılama formu ve yaşam kalitesi ölçekleri kullanıldı. Ölçekler hastalara birinci, dördüncü ve yedinci haftalarda tekrarlandı. BULGULAR: Çalışmadaki hastaların, %80,7’si erkek, yaş ortalaması 58,68±10,67’idi. Olguların %53,4’üne hemşirelik navigasyon uygulaması yapıldı. Uygulama yapılan grubunun 4. hafta ve 7. hafta uykusuzluk ve yorgunluk puan ölçümleri, kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük saptandı (p<0,005). Yapılan ikili karşılaştırmalar sonucunda; kontrol grubunda 1. haftaya göre 4. ve 7. hafta uykusuzluk puan ölçümlerindeki artış istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Çalışmadan elde edilen veriler, hemşire navigasyonunun hastalarda yorgunluk, uykusuzluk ve bazı sosyal semptomların şiddetini azalttığını ve hastaların genel iyilik durumlarını artırdığını (p <0.05) gösterdi. SONUÇ: Baş boyun radyoterapisi ile ilişkili semptomların yönetiminde hemşirelik navigasyon uygulamasının hastaların; yorgunluk, uykusuzuk gibi tedaviye bağlı yan etkilerinin daha hafif geçirilmesinde ve yaşam kalitesinin arttırılmasında etkili bir yaklaşım olduğu saptandı.
