Negar Taghavi POURIANAZAR
Acta Medica Nicomedia - 2026;9(1):1-8
Amaç: Ferroptoz direnci, baş ve boyun skuamöz hücreli karsinomlarının tedavisinde önemli bir engel oluşturmaktadır. Parthenolide, Feverfew bitkisinden elde edilen doğal bir seskiterpen lakton bileşiğidir. Bu çalışmada parthenolide'in baş ve boyun skuamöz hücreli karsinom hücrelerinde ferroptozu indükleme ve ferroptoz direncini aşma potansiyeli araştırılmıştır. Yöntem: SCC-25 ve HSC -3 baş ve boyun skuamöz hücreli karsinom hücreleri 0 -50µM parthenolide ile 24 -72 saat boyunca muamele edilmiştir. Hücre canlılığı metiltiyazol tetrazolyum testi ile değerlendirilmiştir. Hücre içi reaktif oksijen türleri düzeyleri floresan prob yöntemiyle ölçülmüştür. Gen ekspresyonları kantitatif gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu ile analiz edilmiştir. Ferroptozun rolü, ferroptoz inhibitörü ferrostatin -1 kullanılarak doğrulanmıştır. Bulgular: Parthenolide, hücre canlılığını doza bağlı olarak azaltmış ve 48 saatte IC?? değeri 15 -22µM arasında bulunmuştur. Hücre içi reaktif oksijen türleri düzeyleri 25µM parthenolide uygulamasında 2,1 -2,8 kat artmıştır. Ferroptoz direnci ile ilişkili genlerin ekspresyonunda belirgin azalma saptanmıştır. Sistin/glutamat taşıyıcısı alt birimi 11 (SLC7A11), glutatyon peroksidaz 4 (GPX4) ve NAD(P)H kinon dehidrogenaz 1 (NQO1) genlerinin ekspresyonları sırasıyla %68 -80, %62 -75 ve %78 -90 oranında azalmıştır. Buna karşılık, ferroptozu destekleyen nükleer reseptör koaktivatörü 4 (NCOA4) ve açil -koenzim A sentetaz uzun zincir aile üyesi 4 (ACSL4) genlerinin ekspresyonları 1,6 -2,5 kat artmıştır. Ferrostatin -1 uygulaması parthenolide kaynaklı hücre ölümünü önemli ölçüde geri çevirmiştir. Sonuç: Parthenolide, baş ve boyun skuamöz hücreli karsinom hücrelerinde reaktif oksijen türlerinin birikimini artırarak ferroptoz direnciyle ilişkili genleri baskılamakta ve ferroptozu destekleyen genleri aktive etmektedir. Bulgular, parthenolide'in ferroptoz temelli tedavi yaklaşımlarında potansiyel bir terapötik ajan olabileceğini göstermektedir.
