İlahe NASİBOĞLU, Gamze Şen PAKYÜREK
Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi - 2026;10(1):43-62
Beliren yetişkinlik, bireylerin önemli gelişimsel geçişler ve belirsizlikler yaşadığı bir dönemdir. Bu süreçte bazı bireyler psikolojik zorlanmalarla baş etmek amacıyla intihar niyeti olmayan kendine zarar verme davranışı (KZVD) sergileyebilmektedir. Asgari fiziksel aktivite ölçütünü karşılama ve benlik saygısı, psikolojik iyi oluş ile ilişkili potansiyel koruyucu faktörler olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, beliren yetişkinlerde fiziksel aktivite ile KZVD arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkide benlik saygısı ile cinsiyetin düzenleyici rolünü değerlendirmektir. Araştırma 18-25 yaş aralığında 410 katılımcı ile yürütülmüştür. Veriler Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ve Kendine Zarar Verme Davranışı Değerlendirme Envanteri ile toplanmıştır. Fiziksel aktivite durumu Amerikan Spor Hekimleri Derneği kriterlerine göre belirlenmiştir. Analizlerde Spearman korelasyon, bağımsız örneklemler için t-testi, ki-kare analizi, hiyerarşik regresyon ve PROCESS temelli moderasyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular, KZVD ile benlik saygısı arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ve KZVD sergileyen bireylerin daha düşük benlik saygısı düzeyine sahip olduğunu göstermektedir. Erkek katılımcıların benlik saygısı düzeylerinin daha yüksek olduğu ve fiziksel aktivite ölçütünü daha yüksek oranda karşıladıkları bulunmuştur. KZVD açısından cinsiyetler arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Moderasyon analizleri, fiziksel aktivite ile KZVD arasındaki ilişkinin benlik saygısı ve cinsiyete bağlı olarak farklılaştığını göstermiştir. Fiziksel aktivite ile KZVD arasındaki negatif yönlü ilişki yalnızca benlik saygısı düzeyi yüksek erkek katılımcılarda anlamlı bulunmuştur. Bulgular, fiziksel aktivite ile KZVD arasındaki ilişkinin bireysel özelliklere bağlı olarak değişebileceğini göstermektedir. Özellikle benlik saygısı düzeyi yüksek erkeklerde fiziksel aktivitenin KZVD ile negatif yönde ilişkili olduğu görülmektedir. Bu sonuçlar, beliren yetişkinlere yönelik müdahalelerde fiziksel aktivite ve benlik saygısının birlikte ele alınmasının önemine işaret etmektedir.
