İrem Olcay EMİNSOY, Muzaffer Gökhan EMİNSOY, Emel Aydan BAHADIR, Meriç Yavuz ÇOLAK
Yüksek İhtisas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;7(1):20-27
Giriş: Bitki temelli ürünler, yenilebilir böcekler, algler ve kültürlenmiş et gibi sürdürülebilir protein kaynaklarına ilgi artmaktadır; ancak besin neofobisi bu yeni besinlerin kabulünde önemli bir psikolojik engel oluşturmaktadır. Bu çalışma ile beslenme ve diyetetik öğrencilerinde sürdürülebilirlik ve alternatif besin kaynaklarına yönelik bir eğitim müdahalesinin, besin neofobisi ve farklı alternatif besin gruplarını tüketme isteği üzerindeki etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Materyal ve Metodlar: Bu yarı deneysel çalışmada, kontrol grubu (KG, n = 44) ve çalışma grubu (SG, n = 26) olmak üzere iki gruba ayrılan kadın üniversite öğrencileri yer almıştır. Çalışma grubu, sürdürülebilirlik, gezegen sağlığı ve alternatif protein kaynaklarını kapsayan yedi haftalık yapılandırılmış bir eğitim programına (haftada 30 dakika) katılmıştır. Eğitim öncesinde ve sonrasında Gıda Neofobisi Ölçeği (FNS) ve araştırmacı tarafından geliştirilen alternatif gıda tüketimi anketi uygulanmıştır. Uygun istatistiksel testler ve etki büyüklükleri (Cohen'in d'si) kullanılmıştır. Bulgular: Eğitim sonrasında, SG grubu, hem başlangıç durumuna hem de CG grubuna kıyasla bitkisel bazlı, tanıdık hayvansal bazlı ve alternatif hayvansal-bitkisel bazlı gıdaların tüketim puanlarında anlamlı artışlar göstermiştir (p<0,05). SG grubunda toplam FNS puanlarında yalnızca hafif, anlamlı olmayan bir azalma görülmüş ve gruplar arasında genel neofobi açısından eğitim sonrasında anlamlı bir fark saptanmamıştır . Sonuç: Kısa vadeli, bilgiye dayalı eğitim, sürdürülebilir alternatif gıdaları deneme isteğini artırabilir; ancak köklü gıda fobisini anlamlı düzeyde azaltmak için yeterli değildir. Uzun vadeli, maruz kalmaya dayalı veya duyusal odaklı eğitimler gerekli olabilir.
