Mehtap Metin KARAASLAN, Zehra AYAZ
Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;15(2):73-85
Bu çalışma, Türkiye'de çocuklar üzerinde beyaz gürültü kullanımını konu alan lisansüstü tezlerin bibliyometrik özelliklerini inceleyerek akademik üretimin gelişim eğilimlerini, tematik odaklarını ve metodolojik özelliklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tanımlayıcı nitelikteki araştırmada bibliyometrik analiz yöntemi kullanılmıştır. Veriler, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nde yapılan tarama sonucunda elde edilmiştir. Sağlık alanında yürütülmüş, çocuk örneklemli ve deneysel tasarıma sahip 34 lisansüstü tez incelenmiştir. Tezler yıl, tez türü, üniversite, anabilim dalı, araştırma amacı, araştırma deseni, örneklem grubu, veri toplama araçları ve araştırma ortamı açısından değerlendirilmiştir. Beyaz gürültüye ilişkin tezlerin 2006 yılında başladığı, özellikle 2019 sonrasında belirgin bir artış gösterdiği ve en yoğun üretimin 2022 yılında gerçekleştiği belirlenmiştir. Çalışmaların çoğunluğu yüksek lisans düzeyinde, devlet üniversitelerinde ve hemşirelik alanında yürütülmüştür. Araştırmalar ağırlıklı olarak yenidoğan dönemine odaklanmış; en sık incelenen değişkenler ağrı, fizyolojik parametreler, uyku, emme ve konfor olmuştur. Çalışmalarda çoğunlukla randomize kontrollü deneysel desenler ve standart ölçüm araçları kullanılmış, araştırmaların büyük bölümü yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde gerçekleştirilmiştir. Bulgular, beyaz gürültü çalışmalarının büyük ölçüde yenidoğanlarla sınırlı kaldığını göstermektedir. Okul öncesi çocuklar ve özel gereksinimli bireyler gibi farklı popülasyonlara yönelik araştırmaların yetersiz olduğu; ayrıca uzun dönem gelişimsel sonuçlar, davranışsal düzenleme ve ebeveyn-bebek etkileşimi gibi alanların sınırlı ele alındığı belirlenmiştir. Müdahale süresi, frekans ve ses düzeyi gibi standartlaştırma gerektiren değişkenlere ilişkin eksiklikler dikkat çekmektedir.
