Yasin ÇALIŞKAN, Abas HAŞİMOĞLU, Meltem ÇALIŞKAN, Tuncay SANDIKÇI
Medical Research Reports - 2026;9(3):209-229
Amaç: Transgender ergenler, cisgender akranlarına kıyasla belirgin biçimde yüksek zorbalık ve olumsuz ruh sağlığı sonuçları bildirmektedir; ancak mevcut araştırmaların büyük bölümü bu grubu homojen tek bir risk kategorisi olarak ele almıştır. Bu çalışmada, transgender ergen popülasyonu içinde zorbalık mağduriyeti ve ruh sağlığı sonuçlarıyla ilişkili sosyodemografik ve fiziksel sağlık etmenlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: 2023 ulusal Youth Risk Behavior Survey (YRBS) verilerinin ikincil analizi olarak yürütülen çalışmada, kendini transgender olarak tanımlayan 612 lise öğrencisi analiz örneklemini oluşturdu. Beş sonuç değişkeni incelendi: okulda zorbalık, elektronik zorbalık, süreğen üzüntü/umutsuzluk, intihar düşüncesi ve intihar girişimi. Ağırlık, tabaka ve birincil örnekleme birimi değişkenleri birlikte kullanılarak karmaşık örneklem tasarımı tanımlandı; transgender öğrenciler veri filtrelenmeden alt -popülasyon (domain) olarak belirlendi. Cinsiyet, sınıf düzeyi, ırk/etnisite, cinsel kimlik ve beden kitle indeksi (BKİ) eşzamanlı ol arak girilerek, anket -ağırlıklı çok değişkenli lojistik regresyon modelleri kuruldu; modeller tam -vaka analizine dayandı (analitik n = 429 -439). Bulgular: Ağırlıklı ulusal transgender prevalansı %3,3 (%95 GA 2,7 -3,9) idi. Prevalanslar belirgin biçimde yüksekti: katılımcıların %42,6'sı okulda zorbalık, %33,8'i elektronik zorbalık, %71,0'ı süreğen üzüntü/umutsuzluk, %53,8'i intihar düşüncesi ve %25,7'si intihar girişimi bildirdi. Cinsel kimlik içselleştirme sonuçlarıyla ilişkiliydi: heteroseksüel transgender öğrencilere kıyasla biseksüel (aOR 6,23; p=0,001), gey/lezbiyen (aOR 4,94; p=0,017) ve cinsel kimliğini "başka bir şekilde" tanımlayan (aOR 7,17; p=0,001) öğrencilerde süreğen üzüntü/umutsuzluk olasılığı daha yüksekti; düzeltilmiş öngörülen olasılıklar sırasıyla %75, %71 ve %77 iken heteroseksüel grupta %37 idi. Siyahi transgender öğrencilerde okulda zorbalık bildirimi olasılığı daha düşüktü (aOR 0,17; p=0,008); bu tahmin küçük bir alt örnekleme (n=31) dayanmaktadır. Okulda zorbalık için yalnızca 11. sınıf, elektronik zorbalık için 10. ve 11. sınıf karşılaştırmaları 9. sınıfa kıyasla anlamlı biçimde düşüktü. BKİ'ye ilişkin önceki hipotez değişken düzeyinde de steklenmedi (ortak Wald testi hiçbir modelde anlamlı değildi); yalnızca obezite -okulda zorbalık karşılaştırması anlamlıydı (aOR 2,08; p=0,035) . Sonuç: Transgender ergen popüyonu heterojendir; cinsel kimlik, ırk/etnisite ve sınıf düzeyi sonuçlarla farklılaşan biçimde ilişkilidir. Bulgular, klinik ve okul sağlığı ortamlarında bireyselleştirilmiş risk değerlendirmesinin önemini desteklemektedir.