Elif Merve KURT TUNAGÜR, Mustafa Tolga TUNAGÜR
Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;11(1):58-61
Amaç: Bipolar bozukluk (BB), yaşam tarzı, ilaç kullanımı ve sirkadiyen ritim bozukluğu gibi faktörlerden etkilenen yüksek bir kardiyometabolik yük ile ilişkilidir. Çalışmanın amacı, BB tanılı hastalarda kronotip ile kardiyometabolik parametreler arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Materyal ve Metot: Bu kesitsel çalışmaya, Türkiye'de bir toplum ruh sağlığı merkezine başvuran 69 ötimik BB I veya II hastaları dahil edilmiştir. Sosyodemografik ve klinik veriler, antropometrik ölçümler, açlık kan örnekleri ve psikometrik değerlendirmelerle birlikte elde edilmiştir. Kronotip, Sabahçıl-Akşamcıl Anketi kullanılarak belirlenmiş ve hastalar akşamcı, ara form veya sabahçı gruplarına ayrılmıştır. Metabolik belirteçler arasında vücut kitle indeksi, açlık glukozu, trigliseritler, toplam kolesterol, LDL-kolesterol, HDL-kolesterol, aterojenik katsayı ve Castelli risk indeksleri yer almaktadır. Bulgular: Kronotip dağılımı %27,5 (n=19) akşamcıl, %47,8 (n=33) ara form ve %24,6 (n=17) sabahçıl olarak bulunmuştur. Akşamcıl tip, ara form ve sabahçıl tiplere kıyasla anlamlı derecede daha düşük toplam kolesterol ve LDL-kolesterol seviyeleri ile daha olumlu aterojenik katsayı ve Castelli risk indeksleri ile ilişkiliydi (tüm FDR düzeltilmiş p<0,05). ANCOVA modellerinde, demografik değişkenler, VKİ, sigara kullanımı, antipsikotik tedavi ve valproat kullanımı için ayarlama yapıldıktan sonra bile kronotip, LDL-kolesterol ve tüm aterojenik indekslerle anlamlı derecede ilişkili kaldı (tüm p<0,05). Daha yüksek MEQ puanları (daha fazla sabahçıl), LDL-kolesterol ve aterojenik indekslerle pozitif korelasyon gösterdi. Sonuç: Akşamcılık, bipolar bozukluğu olan ötimik hastalarda daha sağlıklı bir lipid profiliyle ilişkilendirilmiştir. Bu bulgu, önceki çalışmaların çoğundan farklıdır ve kronotipin metabolizma üzerindeki etkisinin bağlama göre değişebileceğini düşündürmektedir. Kronotipin dikkate alınması, bipolar bozuklukta bakımın kişiselleştirilmesine ve metabolik sorunların önlenmesine yardımcı olabilir.
