Zühal ALBAYRAK, Tijen ACAR
Türkiye Diyabet ve Obezite Dergisi - 2026;10(2):117-128
Amaç: Prediyabet aşamasında, diyabete geçiş önlenebilir. Bu çalışmada, normoglisemik ve prediyabetiklerde biyokimyasal parametreler ve antropometrik obezite ölçümlerini karşılaştırmak ve prediyabet ile ilişkili olabilecek faktörleri değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Retrospektif, kesitsel çalışmaya, Ankara'da tek bir aile hekimliği birimine kayıtlı olanlardan seçilen, >=40 yaşında, diyabeti olmayan 433 kişi dahil edildi. Katılımcılar, normoglisemik (glikozile hemoglobin (HbA1c) < %5,7 açlık kan glukozu (AKŞ) <100mg/dL) ve prediyabetik (HbA1c %5,7-6,4, AKŞ 100-125 mg/dL) olarak sınıflandırıldı; yaş, cinsiyet, 01.01.2022-01.01.2024'teki eş zamanlı biyokimyasal parametreleri ve antropometrik obezite ölçümleri kaydedildi. Veriler uluslararası kılavuzlara göre yorumlandı. IBM SPSS 25.0'la Ki-kare, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis testleri; post-hoc (Dunn-Bonferroni) ve lojistik regresyon (çok değişkenli) analizleri gerçekleştirildi. Bulgular: Katılımcıların 266'sı (%61,4) kadın, yaşları 52,7+/-10,3'tü. Obezite sıklığı, beden kitle indeksi (BKİ) %39,3 (>=30kg/m2), kadın bel çevresi (BÇ) %62,8 (>=88cm), erkek bel kalça oranı (BKO) %75,5 (>=0,90)'tü. Dislipidemi sıklığı, LDL (>130mg/dL), trigliserid (TG) (>150mg/dL), total kolesterol (TK) (>200mg/dL) olanlar %31,0-%37,6; erkek/kadın HDL %62,9/%45,1'di (erkek HDL<40mgdL, kadın HDL<50 mgdL). Prediyabet sıklığı, üç analizde sırasıyla %61,2, %30,0, %50,8; kadınlarda yüksekti. Prediyabetiklerde, BKİ ve BÇ obezitesi, LDL yüksekliği fazlaydı; Analiz-3'te ortalama yaş, vücut ağırlığı (VA), BKİ, BÇ, kalça çevresi (KÇ), LDL, TG, TK, yüksek, erkeklerde HDL düşüktü. Prediyabet olasılığı, BKİ'deki birim artışla %5,5 (AKŞ'ye göre), %10,6 (HbA1c'ye göre); yaştaki yıl artışla %3,2 (HbA1c'ye göre) artmaktaydı (p<0,05). Sonuç: Bu çalışmada prediyabetiklerde çeşitli antropometrik ölçümler ve lipid parametreleri normoglisemiklerden farklılık göstermiştir. BKİ, hem AKŞ hem de HbA1c'ye göre tanımlanan prediyabet ile bağımsız olarak ilişkili bulunurken, yaş yalnızca HbA1c'ye göre tanımlanan prediyabet ile ilişkili bulunmuştur. Özellikle artmış BKİ'nin prediyabet varlığı ile ilişkili önemli bir antropometrik faktör olduğunu gösteren bulguların, daha geniş örneklemli ve prospektif çalışmalarla doğrulanması gerekmektedir.
