Çiğdem BAŞKARA, Gülden SARI, Ozan EKİM, Adem KOYUNCU, Ceprail ŞİMŞEK
Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi - 2026;83(3):283-292
Amaç: Meslek hastalıklarının sayısını, nedenlerini ve ciddiyetini bilmek önlemenin temelidir. Meslek hastalıklarında hastalığa özgü olan etken işyeri ortamında bulunmaktadır ve bu etkene maruziyet olmadığında hastalığın gelişmeyeceği kabul edilir. Ülkemizde yayınlanan istatistikler meslek hastalıklarının tanısında yasal, idari ve yapısal yetersizlikler olduğunu açıkça göstermektedir. Meslek hastalıkları bildirimi zorunlu hastalıklar grubundadır. Türkiye'de meslek hastalığı tanısı alan gerçek çalışan sayısı, meslek hastalığı tanıları ve mesleki özellikler halen belirsizliğini korumaktadır. Ülkemizde mevzuatta meslek hastalığı bildirimi yapmak üzere yetkilendirilmiş hastaneler belirlenmiştir. Çalışanlar yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucularına farklı şekillerde başvurabilir. Bu çalışmada, meslek hastalıkları alanında referans bir üçüncü basamak sağlık kuruluşunda bir yıllık sürede konulan meslek hastalığı tanılarının ve hastaların genel özelliklerinin dağılımının belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu tanımlayıcı çalışmanın evrenini 01.10.2021 ile 01.10.2022 tarihleri arasında Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi Meslek Hastalıkları Kliniğine meslek hastalığı ön tanısı ile başvuran hastalar oluşturmaktadır. 1 yıllık süre içinde başvuran 18-75 yaş arası 275 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Veri elde edilmesinde hastaların dosyalarının retrospektif olarak incelenmesinin yanı sıra meslek hastalıkları uzmanları ve araştırma görevlileri tarafından hasta ile yüz yüze görüşme sırasında doldurulan meslek hastalığı hasta takip formu kullanılmıştır. Bulgular: Bir yıl içinde başvuran 275 hastanın 214 (%77,8)'üne meslek hastalığı tanısı konuldu. Kalan 61 hastanın 8 (%13,1)'ine işle ilişkili hastalık tanısı konmuştur. Meslek hastalığı ön tanısı ile değerlendirilen hastaların en sık başvuru nedenleri bel ağrısı (%35,6), nefes darlığı (%33,8) ve boyun ağrısı (%15,7) idi. Meslek hastalığı tanısı konulan hastaların 125 (% 58,4)' inde mesleki akciğer hastalığı, 90 (%42,1)'ında mesleki kas-iskelet sistemi hastalıkları, 26 (%12,1)'sında ağır metal maruziyeti, 15 (%7)'inde gürültüye bağlı işitme kaybı ve 2 (%0,9)'sinde mesleki kanser tespit edilmiştir. Sonuç: Sonuç olarak, çalışmamızda mesleki maruziyetlerden en sık etkilenen solunum sisteminin hastalıkları (en sık pnömokonyoz ve mesleksel astım) ve kas iskelet sistemi hastalıkları (en sık lumbal disk hernisi ve karpal tünel sendromu) en sık görülen meslek hastalığı grubudur.
