M HAKAN TÜRKÇAPAR, MELİS SEDEF KAHRAMAN, A EMRE SARGIN
Journal of Cognitive-Behavioral Psychotherapy and Research - 2015;4(1):47-53
Sokratik yöntem, antik dönem Yunan filozofu Sokrates’in felsefi düşünüşü ve bilgiyi soru sorarak öğretme yöntemidir. Sokrates’in öğrencilerine bilgileri sorular sorarak öğretmesi Sokratik dialog adıyla bilinir. Bu anlamda sokratik sorgulamayla aslında karşısındakine yeni bir şey öğretilmemekte sadece bilinen anımsatılmakta ve tekrar bulunmaktadır. Bilişsel davranışçı terapi sürecinde kullanılan Sokratik süreç ve bunun terapideki uygulama biçimi ise yönlendirilmiş keşif (Guided Discovery) olarak adlandırılır. Yönlendirilmiş keşif için pek çok farklı teknik kullanılabilir ancak Sokratik sorgulama en sık kullanılan ve en etkin tekniklerden bir tanesidir. Bu yöntemle bir seri soru ile aslında danışanın bilebileceği ancak farkında olmadığı bilginin farkına varmasını amaçlanır. Sokratik sorgulama danışanın iyi dinlenmesinden ve yansıtmadan faydalanılarak sorun tanımlanması, inceleme, değerlendirme yaparak alternatifler bulma, açığa çıkan yeni bilgilerin kullanılarak yeniden tanımlama yapmak ve son olarak da eski çarpık inancın sorgulanması ve yeni bilgi ışığında bir sonuca varma ve uygulama aşamalarından oluşur. Bu aşamalar esnasında kullanılan soru tipleri bilgi edinmeye dönük sorular, çeviri soruları, yorum soruları, geçmişteki benzer durumlara ilişkin uygulama soruları, analiz soruları ve analitik sentez sorularıdır. Bu yazıda Sokratik Sorgulama-Yönlendirilmiş Keşfin bu aşamaları örnek görüşmeler üzerinden gözden geçirilecektir.
