Pelin KOCA, Cihan HEYBELİ, Serkan YILDIZ, Ali ÇELİK, Nil HOCAOĞLU AKSAY
Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi - 2025;82(4):565-578
Amaç: Bu çalışmanın amacı, 01 Ocak 2011-31 Aralık 2017 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İlaç ve Zehir Danışma Merkezine (DEÜTF- ZDM) danışılan ve ekstrakorporeal tedavi yöntemleri uygulanan zehirlenme olgularının değerlendirilmesidir. Yöntem: Bu kesitsel ve tanımlayıcı çalışma, zehirlenme nedeniyle ekstrakorporeal tedavi yöntemi uygulanan hastaları kapsamaktadır. Veriler, hastane otomasyon sistemi, ekstrakorporeal tedavi ünitesi formları ve DEÜTF-ZDM kayıt formlarından elde edilmiştir. Zehirlenme şiddeti, Zehirlenme Şiddet Skoru kullanılarak sınıflandırılmış, hastaların Glasgow Koma Skoru (GKS) kaydedilmiştir. Normalite analizi için Kolmogorov-Smirnov testi, parametrik veriler için Student-t testi ve parametrik olmayan veriler için Mann-Whitney U testi uygulanarak gerçekleştirilmiştir. En sık görülen zehirlenmelerde mortaliteyi etkileyen risk faktörlerini belirlemek için lojistik regresyon analizi uygulanmıştır. Verilerin analizi, SPSS-24 yazılımı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 75 hasta dahil edildi. Ortalama yaş 51.5+/-19.7 yıl olup, %60'ı erkekti. En sık görülen zehirlenmelere neden olan maddeler sırasıyla metanol (% 37,3), lityum (% 18,7), karbamazepin (% 10,7) ve digoksin (% 6,7) olarak tespit edildi. Ekstrakorporeal tedavi, vakaların %74,7'sinde "maruz kalınan maddenin eliminasyonunu artırmak" için, %25,3'ünde "renal destek" için kullanıldı ve tüm hastalara uygulanan yöntem hemodiyalizdi. Spesifik antidot tedavisi, tüm olguların %29,3'üne ve metanol zehirlenmelerinin %67,9'una uygulandı. Hemodiyalizin en sık komplikasyonu hipotansiyondu (%28). Hastaların çoğunluğunda (%73,3) yoğun bakım ünitesi ihtiyacı vardı. Üç hasta (%4) sekelle iyileşirken, 21 hasta (%28) hayatını kaybetti. Metanol ile zehirlenen hastalarda, pH<7.00, serum kreatinin (SCr)>1.2 mg/dL ve düşük GCS tek değişkenli analizde mortalite ile ilişkilendirildi. Çok değişkenli regresyon analizinde, mortalitenin tek bağımsız belirleyicisi GCS olarak bulundu (OR 0.62, %95 CI 0.39-0.99, p=0.05). Sonuç: Yeterli hemodiyalize rağmen, ilaç zehirlenmelerinde ölüm oranı yüksektir. Düşük GCS, metanol zehirlenmesi durumunda ölüm oranının tek bağımsız belirleyicisidir. Anahtar Kelimeler: ZEHRİLENME, METANOL, HEMODİYALİZ, TOKSİSİTE
