EMİR ÜZÜMÇEKER, SERAP AKFIRAT
Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi - 2022;6(12):111-125
Karşılıklılık, bireylerin diğerlerinin olumlu ve olumsuz davranışlarına aynı şekilde karşılık vermesini salık veren normdur. Bu kavram gerek sosyal psikolojide gerekse diğer sosyal bilimlerde sıkça kullanılmaktadır. Bu çalışmada Bireysel Karşılıklılık Normu Ölçeği Türkçeye çevrilmiş ve bu çevirinin güvenirlik ve geçerliğine dair bulgular elde edilmiştir. Bu ölçek Pozitif Karşılıklılık Normu (PKN), Negatif Karşılıklılık Normu (NKN) ve Karşılıklılığa İnanç (Kİ) olmak üzere her biri 9 madde içeren 3 alt boyuttan oluşmaktadır. 328 üniversite öğrencisinden anket yoluyla veri toplanmış, ölçeğin yapı geçerliği açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Bulgular toplamda 3 maddenin hem açımlayıcı hem doğrulayıcı faktör analizinde beklenen şekilde işlemediğini, diğer maddelerin beklenen faktör yüklerine sahip olduğunu ve modelin uyum değerlerinin yeterli olduğunu göstermiştir (PKN ve NKN için χ²(116)=219, p<0.001, χ²/df=1.887, CFI=0.908, RMSEA=0.051, SRMR=0.060., Kİ için χ²(13)=32.1, p=0.002, χ²/df=2.47, CFI=.915, RMSEA=.066, SRMR=043). Aynı zamanda, beklendiği gibi ölçeğin üç alt boyutu arasında pozitif korelasyon mevcuttur. Ölçeğin alt boyutlarının güvenirlik katsayıları ise PKN için .71, NKN için .76, Karşılıklılık İnancı için ise .62’dir. İlgili bir değişken olan prososyal yönelim ise yalnızca Negatif Karşılıklılık Normu ile negatif korelasyon göstermiştir. Bulgular ölçeğin tatmin edici güvenirlik ve geçerlik değerlerine sahip olduğunu ve karşılıklılık normunu içselleştirme düzeyinde bireysel farklılıkların ölçülmesinde kullanılabileceğini göstermektedir.
