Recep KILIÇ, Kerim BALTACI, Cansu BULUT KEÇELİOĞLU
Uluslararası Hakemli Akademik Spor Sağlık ve Tıp Bilimleri Dergisi - 2026;16(61):39-55
Amaç: Birinci basamak sağlık hizmetleri alanındaki dergilerde kadınların editoryal temsilini belirlemek, bu temsilin editoryal roller, dergi özellikleri ve kıtaya göre dağılımını incelemek ve aile hekimleri ve genel pratisyenler arasındaki cinsiyet dağılımıyla karşılaştırmak amaçlandı. Yöntem: Journal Citation Reports (JCR) Primary Health Care kategorisinde Science Citation Index Expanded (SCIE) kapsamındaki 18 derginin resmî internet sayfalarında listelenen editoryal görevleri incelendi. Cinsiyet, kamusal kaynaklardaki zamir, öz tanımlama ifadeleri ve kurumsal profil bilgilerine göre bir araştırmacı tarafından sınıflandırıldı. Rastgele örnekleme yapılmadan seçilen 103 kayıt (%20) ikinci bir yazar tarafından bağımsız olarak değerlendirildi. Değerlendirmeler arasındaki uyum %97,1'di. Birincil sonuç kadınlar tarafından yürütülen editoryal görevlerin oranıydı. Kadın temsilinin editoryal rol, dergi etki faktörü (JIF), JCR çeyrekliliği, mesleki kuruluş ilişkisi ve editörlerin kurumlarının bulunduğu kıtalara göre dağılımı incelendi. Bulgular: İncelenen 515 editoryal görevin 222'si kadınlar tarafından yürütülüyordu (%43,1). Bu oran %50 sayısal eşitlik düzeyinin altındaydı (p=0,002). Kadınların payı üst düzey liderlikte %36,8, diğer editörlük görevlerinde %50,0 ve editoryal kurul üyeliğinde %40,9'du. Rol grupları arasındaki fark anlamlı değildi (p=0,168). Dergi düzeyindeki kadın temsil oranının JIF, JCR çeyrekliliği veya mesleki kuruluş ilişkisine göre değişimini inceleyen analizlerde istatistiksel olarak anlamlı bir bulgu elde edilmedi. Editörlerin kurumlarının bulunduğu kıtalara göre yapılan ek analizde cinsiyet dağılımında farklılık gözlendi (p=0,0045). Ancak editörlerin dergiler içinde kümelenmesi analize dâhil edilemediğinden bu bulgu temkinli değerlendirilmelidir. Altı ülkede kadın oranı editoryal görevlerde %44,2, aile hekimleri ve genel pratisyenler arasında %49,7'ydi. Sonuç: Kadınlar editoryal görevlerin yarıya yakınını üstlense de sayısal eşitliğe ulaşmadı. Dergi özellikleriyle kadın temsili arasındaki analizlerde anlamlı bir bulgu elde edilmedi. Coğrafya ve hekim dağılımına ilişkin sonuçların yorumu, küçük alt gruplar ve veri farklılıkları nedeniyle sınırlıydı.
