Tuğba Güler SÖNMEZ, İzzet FIDANCI
Arşiv Kaynak Tarama Dergisi - 2026;35(2):144-153
Motivasyonel Görüşme (MI), danışan merkezli yapısıyla bireyin ambivalansını görünür kılarak içsel motivasyonu harekete geçirmeyi amaçlayan, kısa görüşmelere de uyarlanabilen bir iletişim yaklaşımıdır. Birinci basamakta sigara ve madde kullanımı, kronik hastalık yönetimi, yaşam tarzı değişiklikleri, aşı tereddüdü, anne-çocuk sağlığı, ağız-diş sağlığı, tarama programları ve palyatif bakım gibi geniş bir yelpazede uygulanmaktadır. MI'nin temel mikro-becerileri (açık uçlu sorular, onaylama, yansıtıcı dinleme, özetleme) ile ileri teknikleri (ölçek soruları, çift taraflı yansıtma, odaklanma ve planlama) danışanın değişim konuşmalarını güçlendirir ve davranışa köprü kurar. Kısa ve yapılandırılmış bir danışmanlık akışı sunan 5A modeli (Assess - Advise - Agree - Assist - Arrange) ise günlük klinik pratikte uygulanabilirliği artırır; ilk temaslarda hedef belirleme ve bilgilendirme, izleyen görüşmelerde engel çözümü ve takip düzeniyle değişimin sürdürülmesine olanak tanır. Bölümde MI ile 5A'nın nasıl bütünleştirilebileceği, kısa görüşme akışlarına nasıl yerleştirileceği ve ekip temelli izlemle nasıl sürdürülebilir kılınacağı ele alınmaktadır. Sonuç olarak, MI'nin ilişki ve evokasyon gücü ile 5A'nın yapı ve takip disiplini bir araya geldiğinde, birinci basamakta zaman kısıtına rağmen kalıcı davranış değişimi için pratik ve ölçeklenebilir bir çerçeve ortaya çıkmaktadır.
