Derya CEYHAN, Burcu ERDEM, Zuhal KIRZIOĞLU
Selcuk Dental Journal - 2026;13(1):110-116
Amaç: Birinci daimi büyük azı dişlerinin erken çekimini takiben çekim boşluğuna komşu dişlerin hareketlerini, spontan kapanmayı, kronolojik yaşın ve dişlerin gelişim evrelerinin etkilerini değerlendirmek. Yöntemler: Türkiye'nin güneybatısındaki bir üniversitenin Çocuk Diş Hekimliği Kliniği'ne başvuran ve en az bir birinci daimi büyük azı dişi çekilen 194 hastanın kayıtları incelendi. Düzenli takipleri olan ve kayıtları eksiksiz olan 45 hasta çalışma grubuna dahil edildi. Sosyo-demografik özellikler, çekim nedenleri, çekilen diş sayısı ve bölgesi kaydedildi. Nolla yöntemi aracılığıyla ikinci ve üçüncü daimi büyük azı dişlerinin gelişim evreleri, komşu dişlerin yer değiştirmesi ve boşluk kapanma durumu, radyografilerden belirlendi. Veriler, istatistiksel olarak analiz edildi. Sonuçlar: Dahil edilen hastaların ortalama takip süresi, 31 ay idi. Ortalama kronolojik yaş, 9,63+/-1,39 yıldı. Çoğunluğu, düşük ve orta sosyoekonomik düzeydeydi. Erken çekilen birinci daimi büyük azı dişlerinin büyük çoğunluğu (%62,8), alt çenede yer aldı. Üst sağ taraftaki birinci daimi büyük azı dişlerinin çekim boşluğunun tamamı, kendiliğinden kapandı. Kronolojik yaş, diş yaşı, çekim sırasında ikinci daimi büyük azı dişinin gelişim evresi ve boşluk kapanma durumu arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı (p > 0,05). Üçüncü daimi büyük azı dişinin gelişim evresi arttıkça, kendiliğinden kapanma olasılığı anlamlı derecede arttı (p < 0,05). Cox regresyon analizine göre üst sol taraftaki birinci daimi büyük azı dişinin ve sadece bir dişin çekimi, ideal kapanma ile anlamlı derecede ilişkiliydi (p < 0,05). Sonuç: Çekimin yapıldığı çene ve üçüncü daimi büyük azı dişlerinin gelişim evresi, kendiliğinden kapanmada rol oynar; ancak, erken çekim kararlarında dikkate alınan faktörlerin sinerjik etkisi de vurgulanabilir.
