ŞÜKRAN ÖZDATLI, HANDE SİPAHİ, MOHAMMAD CHAREHSAZ, AHMET AYDIN, ERDEM YEŞİLADA
Journal of Research in Pharmacy - 2014;18(3):147-152
Son yıllarda yürütülen bilimsel araştırmalar bitki çaylarının ve balın taşıdıkları antioksidan etkili bileşenlerin birçok akut ve kronik hastalıkların gelişme riskini azaltmaya yardımcı olabileceğini göstermektedir. Ancak bitki çaylarının içerisine tatlandırıcı olarak bal ilave edilmesi ile antioksidan kapasitede ne gibi bir değişim olabileceği konusu aydınlığa kavuşmamıştır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de satılan 9 farklı karışık veya saf bitki çay örneğinin total antioksidan kapasitesinin hem tek başlarına hem de çam balı veya çiçek balı ilavesinden sonra TOAK değerlerindeki olası değişimin tespit edilmesidir. Bir fincana eşdeğer 100 ml çaydaki en yüksek TOAK değeri melisa, siyah çay ve beyaz çayda görülmüştür. Bunları sırasıyla yeşil çay > adaçayı > ekinezya > papatya > zencefil > ıhlamur takip etmiştir. Bitki çaylarının antioksidan etkisinin hem çam hem de çiçek balı ilavesi ile paralel olarak arttığı, 7 g bal ilavesinin 3 g bala göre daha yüksek etkinlik gösterdiği gözlemlenmiştir. Bazı bitki çaylarında (melisa, adaçayı, ıhlamur, papatya, limonlu zencefil) çam balı ilavesinin çiçek balına oranla antioksidan etkinin daha fazla yükseldiği görülürken, bazılarında (ekinezya) çiçek balı ilavesinin daha etkili olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, çalışmamızda bitki çaylarına bal ilavesinin antioksidan aktiviteyi önemli ölçüde artırdığı ve günde en az 1 defa ballı çay içmenin vücudu serbest radikallere karşı koruyucu etki gösterebileceği ve özellikle oksidatif strese bağlı gelişen hastalıklarda destekleyici tedavi olarak kullanılabileceği düşünülmektedir. Ancak bu kombinasyonunun koruyucu mekanizmasının anlaşılması için ileri/ek çalışmalar gerekmektedir.
