Sevde Nur AKSOY, İsmail BAYIR, Ertuğrul Osman BURSALIOĞLU, Ahmet Arif KURT, Ebrar PANKA, Mustafa Eray BOZYEL, İsmail ASLAN
Journal of Immunology and Clinical Microbiology - 2026;11(2):53-68
Amaç: Kozmetikler vücuda girdiklerinde metabolize olabilir ve ter, idrar veya dışkı yoluyla tekrar çevreye karışabilirler; bu nedenle bu atık ürünlerin geleneksel yöntemlerle bertarafı her zaman mümkün değildir. Bu çalışmanın amacı, kozmetik ürünlerdeki kimyasalların potansiyel zararını azaltmak, ambalaj ve içeriklerden kaynaklanan çevre kirliliğini önlemek ve bu maddelerin çevresel döngülerle tekrar canlılara dönmesinden kaynaklanan sorunları en aza indirmektir. Yöntem: Biyokimyasal oksijen ihtiyacı (BOİ), bir biyoanalitik yöntem olarak, ürünlerin arıtma tesislerindeki biyobozunabilirlik kapasitelerini yorumlamak ve arıtmanın etkinliğini değerlendirmek için kullanılır. BOİ, organik olarak kolayca parçalanabilen bileşiklerin miktarını yansıtan ve su kalitesinin değerlendirilmesinde yaygın olarak kullanılan bir göstergedir; uygulamada genellikle mg O2/L cinsinden ifade edilir. Bu çalışmada, bahsedilen riskler, kozmetik ürünlerin kullanımı sonrasında değil, doğal bazlı ve sıfır atık ürünlerin geliştirilme sürecinde, kullanım öncesinde in siliko modelleme ve in vitro doğrulama ile önleyici olarak ele alınacaktır. Sıfır atık yaklaşımı benimsenerek verimlilik ve performans artarken, maliyetler azalacak ve atığın önlenmesiyle çevresel riskler azaltılacaktır. Bulgular: Atık su arıtımı sırasında metabolize olmayan bileşiklerin uzaklaştırılamaması ve kirleticilerin özellikle hava, su ve toprak üzerindeki etkileri, uzun vadede canlıları ve doğal kaynakları ciddi şekilde tehdit edebilir. Elde edilen sonuçların, kimyasal risklerle ilişkili farklı formülasyonların çevresel sürdürülebilirlik üzerindeki etkilerine (örneğin, karbon ayak izindeki olası değişiklikler gibi) ışık tutması beklenmektedir. Sonuç: Çalışmanın, sıfır atık kozmetik araştırmalarında yeni yöntemlerin geliştirilmesine katkı sağlaması ve atığın önlenmesi yoluyla çevresel riskleri azaltması beklenmektedir.
