ELİF DİZEN KAZAN, ONUR TUNCA
Kocatepe Tıp Dergisi - 2023;24(1):112-117
AMAÇ: Böbrek nakli son dönem böbrek yetmezliği olan hastalarda yapılabilen renal replasman tedavisi türlerinden birisidir. Hastanın yaşamını ve sağlığını idame ettirmeyi gerektiren aktiviteleri yapabilme gücüne öz-yönetim gücü denir. Öz-yönetim gücü yüksek olan hastalarda daha iyi sağlık sonuçları olması kaçınılmazdır. Bu çalışmamızda böbrek nakli alıcılarında öz-yönetim gücünü etkileyen parametreleri araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Nefroloji polikliniğinden takipli ve Temmuz 2022 - Eylül 2022 tarihleri arasında nefroloji polikliniğine başvuran tüm böbrek nakli alıcıları ile görüşüldü. Öz-yönetim gücü öz-bakım ajansı ölçeği kullanılarak değerlendirildi. Öz-yönetim gücü ile korele bulunan parametreler lineer regresyon analizi ile değerlendirildi. BULGULAR: Çalışma 128 böbrek nakli alıcısı ile yapıldı. Hastaların ortalama yaşı 44.63±13.5 yıldı. Ortalama öz-yönetim gücü skoru 112.86±14.6 idi. Öz-yönetim gücü ile yaş, kullanılan ilaç sayısı, nakilden sonra geçen süre ve kronik hastalık sayısı arasında bir korelasyon saptandı. Lineer regresyon modelinde öz-yönetim gücünü etkileyen en güçlü parametre yaş olarak bulundu. SONUÇ: Böbrek nakli alıcılarında öz-yönetim gücünü etkileyen faktörlerin iyi bilinmesi ile hem greft hem de hasta sağkalımı iyileştirilebilir. Demografik ve klinik bazı faktörler öz-yönetim gücünü etkileyebilir. Böbrek naklinde başarı daha çok nakil merkezine atfedilse de hastanın öz-yönetim gücünün de bu başarıya katkı sağlayabileceği akılda tutulmalı ve öz-yönetim gücünü geliştirebilecek yaklaşımlar sergilenmelidir.
