Yavuz Emre PARLAR
Bozok Tıp Dergisi - 2026;16(1):94-100
Amaç: Bağırsak hazırlığının kalitesi, kolonoskopi performansının temel belirleyicilerinden biridir. Yetersiz bağırsak hazırlığının belirleyicileri iyi tanımlanmış olmakla birlikte, bölünmüş-doz rejimlere uyumun sınırlı olduğu ortamlardan elde edilen gerçek yaşam verileri yetersizdir. Bu çalışmada, bölünmüş-doz rejim kullanımının sınırlı olduğu Türkiye'de üçüncü basamak bir merkezde yetersiz bağırsak hazırlığının belirleyicilerinin ve klinik sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: Ocak 2021 ile Aralık 2024 tarihleri arasında yapılan tüm kolonoskopiler retrospektif olarak incelendi. Bağırsak hazırlığının yeterliliği, Boston Bağırsak Hazırlık Ölçeği (BBHÖ) >=6 olanlar yeterli, <6 olanlar yetersiz olarak sınıflandırıldı. Demografik ve klinik faktörler çok değişkenli lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi; adenom saptama oranı, çekuma ulaşma oranı ve bir yıl içinde tekrar kolonoskopi gereksinimi gibi sonuçlar gruplar arasında karşılaştırıldı. Bulgular: Toplam 3.200 kolonoskopinin %23,7'sinde yetersiz bağırsak hazırlığı saptandı. Yetersiz hazırlık; yatan hasta olma durumu (aOR 2,74, %95 GA 1,95-3,58), kronik kabızlık (aOR 1,89, %95 GA 1,35-2,64), diabetes mellitus (aOR 1,43, %95 GA 1,09-1,87) ve bölünmüş-doz rejimin uygulanmaması (aOR 3,65, %95 GA 2,25-5,91) ile bağımsız olarak ilişkili bulundu. Yeterli bağırsak hazırlığı, çekuma ulaşma oranını (%98,6'ya karşı %92,1), adenom saptama oranını (%31,2'ye karşı %23,5) artırırken, bir yıl içinde tekrar kolonoskopi gereksinimini (%5,8'e karşı %16,7; p<0,001) anlamlı olarak azalttı. Sonuç: Uzamış son doz-işlem aralığı ve bölünmüş-doz rejimlerin düşük kullanım oranı, değiştirilebilir en önemli risk faktörleri olarak öne çıkmaktadır. Hasta eğitiminin iyileştirilmesi ve bölünmüş-doz rejimlerin kullanımının artırılması, Türkiye'de kolonoskopi performansını geliştirmek için temel ve uygulanabilir hedeflerdir.
