Muzaffer ATLI, Süleyman KOÇ
Cumhuriyet Medical Journal - 2026;48(2):52-60
Amaç: Bu çalışmanın birincil amacı, hepatoselüler karsinom (HCC) nedeniyle karaciğer nakli uygulanan hastalarda nakil öncesi Alfa- fetoprotein (AFP) düzeyleri ve tümör morfolojisinin (sayı, boyut ve lokalizasyon) postoperatif dönemdeki erken ve geç tümör nüksü üzerindeki prediktif değerini de ğerlendirmektir. İkincil amacımız ise bu değişkenlerin; tümör diferansiyasyonu, vasküler invazyon ve nakil öncesi uygulanan lokorejyonel tedavilere verilen yanıt ile birlikte genel sağkalım ve postoperatif mortalite üzerindeki etkilerini incelemektir. Yöntem: Küratif amaçlı karaciğer nakli uygulanan 77 HCC hastası (E/K: 68/9, ortalama yaş 62,6) retrospektif olarak incelendi. Hastaların preoperatif AFP değerleri, AFP skorları, radyolojik tümör yükleri ve eksplant patoloji sonuçları tıbbi kayıtlardan elde edi ldi. Birincil sonlanım noktaları; genel tümör nüksü, 12. Ay (erken) ve 24. ay nüks oranları ile sağkalım süreleri olarak belirlendi. Verilerin analizinde sürekli değişkenler için Mann- Whitney U testi ve kategorik değişkenler için Kruskal-Wallis H testi kullanıldı. Bulgular: Ortalama 1305 günlük takip süresince çalışma kohortunda genel nüks oranı %19,48 (n=15) olarak saptandı. Nüks gelişen hastalarda, nüks saptanmayanlara kıyasla radyolojik en büyük tümör çapı (35,13 +/- 11,96 mm'ye karşı 28,03 +/- 17,34 mm; p=0,048) ve tümör nodülü sayısı (3,67 +/- 3,29'a karşı 2,03 +/- 1,68; p=0,022) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Postoperatif 24. ayda nüks saptanan hastaların preoperatif bazal AFP değerleri, nüks etmeyenlere göre belirgin şekilde yüksekti (14 6,99 ng/mL'ye karşı 42,11 ng/mL; p=0,049). Ayrıca, radyolojik olarak Milan kriterlerini aşan hastaların ortalama AFP Skoru, kriterlere uyanlara göre anlamlı derecede daha yüksek saptandı (3,09'a karşı 1,67; p=0,032). Erken dönemde (ilk 12 ay) nüks gelişen hastaların yaş ortalamasının ise daha genç olduğu (57'ye karşı 63 yaş; p=0,040) görüldü. Sonuç: Preoperatif yüksek AFP seviyeleri, artan tümör çapı ve nodül sayısı ile birlikte nakil sonrası HCC nüksünün güçlü ve birbirini tamamlayan yordayıcılarıdır. Kara ciğer nakli için hasta seçiminde ve postoperatif nüks riskinin belirlenmesinde, salt morfolojik özelliklere dayanan geleneksel kriterler yerine tümör biyolojisini yansıtan AFP gibi belirteçleri içeren çok parametreli risk modellerinin kullanılması hayati önem taşımaktadır.
