Selim FİDAN, Kadir ÖZDEL, Türkan AGHAKISHIYEVA
Journal of Cognitive-Behavioral Psychotherapy and Research - 2026;15(2):75-84
Boyutsal obsesif kompülsif ölçeği (BOKÖ), obsesif kompülsif bozuklukta (OKB) farklı belirti kümelerine eşlik eden şiddeti boyutsal olarak değerlendiren bir ölçme aracıdır. Bu çalışmanın amacı, BOKÖ'nün Türkçe formunda yer alan birinci ve üçüncü maddeler temel alınarak tanımlanan davranış tepkisi ve duygu tepkisi alt boyutlarının psikometrik özelliklerini incelemek ve boyutsal temelli OKB şiddet değerlendirmesine katkı sağlamaktır. Çalışmaya, psikiyatri polikliniğine ardışık olarak başvuran ve DSM-5 tanı ölçütlerine göre OKB tanısı alan 100 hasta ve 100 kontrol grubu dâhil edildi. Katılımcılara BOKÖ ile birlikte obsesif kompülsif ölçek revize edilmiş (OKÖ-R) uygulandı. BOKÖ'nün birinci ve üçüncü maddeleri temel alınarak oluşturulan davranış tepkisi ve duygu tepkisi alt boyutlarının yapı geçerliliği doğrulayıcı faktör analiziyle değerlendirildi; iç tutarlılık Cronbach alfa ve McDonald omega katsayıları kullanılarak incelendi. Benzer ölçek korelasyonları kapsamında, ölçeğin OKE-R toplam puanı ile BOKÖ davranış tepkisi ve BOKÖ duygu tepkisi boyutları arasındaki korelasyonlar hesaplandı. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, davranış tepkisi ve duygu tepkisi alt boyutlarının kabul edilebilir düzeyde yapı geçerliliğine sahip olduğunu gösterdi. Güvenilirlik analizlerinde davranış tepkisi için Cronbach alpha=0,781 ve McDonald omega=0,786; duygu tepkisi için Cronbach alpha=0,744 ve McDonald omega=0,748 olarak hesaplandı ve her iki alt boyut için de kabul edilebilir iç tutarlılık değerleri elde edildi. Benzer ölçek korelasyonları ise OKE-R toplam puanı, BOKÖ'nün davranış tepkisi ve duygu tepkisi boyutlarıyla yüksek ve anlamlı düzeyde korelasyon gösterdi (sırasıyla r=0,882 ve r=0,888; p<0,001). Elde edilen bulgular, BOKÖ-KF Türkçe formunda yer alan maddelerin tepki temelli yeniden yapılandırılmasının psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir olduğunu göstermektedir. Davranışsal ve duygusal tepkilerin ayrı alt boyutlar halinde değerlendirilmesi, boyutsal temelli OKB şiddetinin daha ayrıntılı ve klinik olarak anlamlı biçimde ölçülmesine olanak sağlamaktadır.
