Yurdagül ÖZTÜRK, Çiğdem Atalayın ÖZKAYA, Şule BİLGİN, Murat TÜRKÜN
International Archives of Dental Sciences - 2026;47(1):65-71
Bruksizm diş gıcırdatma ve/veya sıkma ile karakterize, parafonksiyonel bir alışkanlıktır. Etiyolojisi günümüzde tam olarak bilinmemekle birlikte, multifaktöriyel doğaya sahip olduğu öngörülmektedir. Etiyolojik faktörleri; stres, genetik faktörler, malnütrisyon, santral sinir sistemi disfonksiyonları, alerjik/endokrin hastalıklar, ilaç kullanımı, maloklüzyon ve hatalı dental tedavi uygulamaları olarak sayılabilir. Bruksizm sonucu; dişlerde kırık/aşınmalar, temporomandibular eklem disfonksiyonu, orofasiyal ağrı, periodontal dokularda destek kaybı/mobilite görülebilmektedir. Dental tedavi yaklaşımları; multidisipliner yaklaşım, dişlerde düzenleme, restorasyonların düzenlenmesi/yenilenmesi, oklüzal apareyler, splintler, temporomandibular eklem düzensizliklerinin giderilmesi ve botoks uygulamalarını içermektedir. Ancak bruksizmi kalıcı olarak ortadan kaldıran bir tedavi yöntemi henüz bulunmamaktadır. Bu durum, bruksizmin fizyopatolojisinin sadece oral bölge ve dişler ile sınırlı kalmayıp, otonom sinir sistemi ile ilişkili olmasından kaynaklanabilir. Otonomik semptomlar arasında; avuç içlerinde terleme, hızlı soluk alma, denge/sindirim bozuklukları, boğaz/göğüste sıkışma hissi, kulak çınlaması, bulantı, kalpte çarpıntı ve yutkunma güçlüğü sayılabilir. Bruksizm tedavisinde geleneksel yöntemlere, sempatik ve parasempatik sinir sistemini düzenleyen yöntemlerin eklenmesi etkin tedavi için yararlı olabilir. Bu derlemede bruksizmin tedavisinde dental ve nörolojik yaklaşım hakkında güncel literatür doğrultusunda temel bilgiler aktarılmaktadır.
