Elif ÖZDİL DEMİREL
Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi - 2026;29(3):517-532
Çaba -ödül dengesizliği modeli, çalışanların işe harcadıkları çaba ile elde ettikleri ödüller arasındaki dengenin bozulmasını ifade etmektedir. Çalışanlar, emeklerinin karşılığında maddi ve manevi ödüller beklemektedir. Ancak bu beklentilerin karşılanmaması , çalışanların işlerine karşı olumsuz tutum geliştirmelerine neden olmaktadır . Çaba -ödül dengesizliğinin sürekli hale gelmesi, çalışanların enerji, duygu ve zihinsel kaynaklarının tükenmesine yol açarak tükenmişlik sendromunun oluşmasına zemin hazırlamakta dır. Bu durum ayrıca çalışanların iş yerinde yalnızca asgari sorumlulukları yerine getirdiği sessiz istifa davranışını oluşturmaktadır. Dolayısıyla çaba -ödül dengesizliği hem tükenmişliği hem de sessiz istifa eğilimini besleyen temel bir risk faktörü olara k ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma, çaba -ödül dengesizliğinin sessiz istifa üzerindeki etkisini ve bu ilişkide tükenmişliğin aracı rolünü kesitsel nicel araştırma deseniyle incelemeyi amaçlamaktadır. Kolayda örneklem yöntemiyle Muş Devlet Hastanesi 'nde görev yapan 330 sağlık çalışanından veriler toplanmıştır. Veriler SPSS 24.0 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Aracılık analizi yine SPSS 24.0 de kurulu olan Process Macro Model 4 kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkenini Çaba -ödül denge sizliği nin alt boyutları olan çaba, ödül ve yüksek beklenti oluşturmaktad ır. Analizler sonucunda çaba alt boyutunun tükenmişlik ve sesiz istifa üzerinde pozitif etkisi olduğu tespit edilmiştir. Aracılık analizi sonucunda da çabanın sessiz istifa üzerindeki etkisinde tükenmişliğin aracı rolünün olduğu görülmüştür. Ödül alt boyutunun da tükenmişlik ve sessiz istifa üzerindeki etkisi negatif ve anlamlı olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca ödülün sessiz istifa üzerindeki etkisinde tükenmişliğin aracı rolünün olduğu görülmektedir. Yüksek beklenti alt boyutunun ise tükenmişlik ve sessiz istifa üzerindeki pozitif etkisi olduğu tespit edilmiştir. Aracılık analizi sonucunda da yüksek beklentinin sessiz istifa üzerindeki etkisinde tükenmişliğin aracı rolünün olduğu görülmek tedir.
