NASİR TAJURE WABEL
Psychiatry and Behavioral Sciences - 2011;1(4):187-194
Catha edulis (gat) Afrika boynuzunda yaygın olarak yetiştirilen bir bitkidir. Yaprakları yerli halk tarafından uyarıcı etkisi sebebi ile çiğnenmektedir. Bu gözden geçirmenin amacı birçok bilimsel makaleden elde edilen bilgiler ışığında gat’ın psikofarmakolojik yönlerini ve uzun dönem kullanımın sonuçlarını özetlemektir. Ben, pek çok bilimsel dergiden veri topladım. Pubmed, Medline, Hinary, Google arama, Cochrane ve EMBASE gibi veritabanlarından Catha edulis (gat)’in merkezi sinir sistemine etkileri, farmakolojik etkisi ve uzun dönem kullanımının sonuçları da dahil olmak üzere farklı yönleriyle ilgili literatür tarandı. Farklı kaynaklardan farklı araştırma sonuçları gat’ın şizofreniform bozukluğa, maniye ve daha az sıklıkla depresyona sebep olduğu ve sağlık ve sosyoekonomik koşullar üzerinde olumsuz etkileri olduğu gösterilmiştir. Gat’ın çiğnenirken ortaya çıkan etkilerinin çoğu yapısal olarak amfetamine benzer olan fenilalkilaminler; katinon ve katinden kaynaklanmaktadır. Bu temsiller hemen her defasında kendine zarar veya diğerlerine zarar ile ilişkilidir. Gatın tüketimde doz amfetaminlere zıt olarak kişiyle sınırlıdır. Bu nedenle gatın aşırı kullanımı sonucu ortaya çıkan toksik psikoz amfetaminden daha az sıklıkla görülür. Gatın fazlaca kullanılması psikotik bozukluk ve sosyoekonomik zararlı sonuçlar gibi değişik bozuklukların ortaya çıkmasında sorumludur. Klinisyenlerin, hastalarının ve genel halkın gat çiğnemenin zararlı etkileri hakkında farkındalığı arttırmaları önemlidir.
