Neşe İBİL, Mehmet Emin GÜNEŞ
İstanbul Esenyurt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;4(1):15-19
Giriş Cerrahi girişimler, cerrahi alan enfeksiyonları (CAE) açısından yüksek risk taşır ve bu enfeksiyonlar morbidite, mortalite ve maliyetleri artırabilir. Antiseptikler, cerrahi alanın mikrobiyal yükünü azaltarak enfeksiyon kontrolünde temel bir yer tutar. Gelişme Bu derleme, cerrahi girişimlerde kullanılan başlıca antiseptik ajanların (alkol bazlı çözeltiler, povidon-iyot, klorheksidin ve bazı kombine formülasyonlar) CAE'yi önlemedeki etkinliğini, güvenlilik profilini ve klinik yansımalarını sistematik bir yaklaşımla değerlendirmektedir. Kanıta dayalı çalışmalar; antiseptik seçiminin formülasyon, konsantrasyon ve uygulama tekniğine bağlı olarak değişen sonuçlar doğurduğunu göstermektedir. Randomize kontrollü çalışmalar ve meta-analizler, özellikle klorheksidin -alkol kombinasyonlarının bazı durumlarda enfeksiyon oranlarını azaltmada daha güçlü kanıtlar sunduğunu; gözlemsel çalışmalar ise gerçek yaşamda protokollere uyumun (eğitim, standart süreçler, ekip koordinasyonu) sonuçları belirgin biçimde etkilediğini vurgulamaktadır. Dünya Sağlık Örgütü rehberleri, cerrahi öncesi cilt hazırlığı ve el hijyeninde uygun antiseptik kullanımını temel bir güvenlik adımı olarak önermektedir. Sonuç Genel kanıtlar, antiseptiklerin doğru ajan seçimi ve standardize uygulama ile CAE riskini anlamlı düzeyde azaltabildiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, alerji/tahriş gibi yan etkiler ve uygulama uyumu dikkate alınmalı; antiseptik kullanımı, sterilizasyon ve genel enfeksiyon kontrol önlemleriyle bütüncül biçimde ele alınmalıdır.
