Mete Hakan KARALÖK, Ramazan GÜVEN, Elif ERTAŞ, Said KURAL
Acta Medica Nicomedia - 2026;9(1):1-5
Amaç: Cerrahların yapay zekâ (YZ) kullanımını hastalara açıklama yönündeki tutumları ile çalıştıkları kurum türü arasındaki ilişkinin ve YZ'ye yönelik tutumlarının mesleki kıdeme göre farklılaşıp farklılaşmadığının değerlendirilmesi. Yöntemler: Türkiye'de cerrahi branşlarda çalışan 50 hekimin katıldığı bu kesitsel anket çalışmasında katılımcılar kurum türüne (akademik, n=36; hizmet odaklı, n=14) ve mesleki deneyime (1-5 yıl, n=21; >=6 yıl, n=29) göre sınıflandırıldı. Hastaya açıklama yanıtları Pearson ki-kare ve Fisher-Freeman-Halton kesin testleriyle değerlendirildi. YZ'ye ilişkin beş Likert maddesi kıdem grupları arasında Mann-Whitney U testiyle karşılaştırıldı. Bulgular: YZ kullanımını hastalarına açıklamadığını bildirenlerin oranı hizmet odaklı kurumlarda %78,6 (11/14), akademik kurumlarda %25,0 (9/36) idi. Hizmet odaklı kurumlardaki katılımcıların hiçbiri her zaman şeffaf olduğunu belirtmedi. Dört kategorili açıklama yanıtlarının dağılımı kurum türüne göre farklılık gösterdi (chi²=12,396; p=0,0061; kesin test p=0,0080). Cerrahi kararları iyileştirme (p=0,615), klinik karar adımlarını YZ'ye devretme (p=0,442), malpraktis riski (p=0,178), gelecekteki güven (p=0,897) ve uzmanlık eğitimine etkiler (p=0,143) bakımından kıdem grupları arasında anlamlı fark saptanmadı. Sonuçlar: YZ kullanımının hastalara açıklanmasına ilişkin öz bildirimlere dayalı dört kategorili yanıtların dağılımı, kurum türüne göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterirken, değerlendirilen beş YZ tutumu maddesinde mesleki kıdeme göre anlamlı farklılık saptanmadı. Açıklama yanıtları arasında klinik karar verme süreçlerinde YZ kullanmadığını belirten katılımcılar da bulunduğundan, bu bulgular YZ kullanan hekimlerin gerçek açıklama davranışlarının farklılaştığını göstermemektedir. Kesitsel çalışma tasarımı nedensel çıkarımlara izin vermemektedir.
