Esra Tuna, Nurcan Şahin, Zişan Ela Kılıçkaya, Bilal Özdemir
Yüksek İhtisas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2025;6(3):114-121
Giriş: Süt ve süt ürünleri, insan beslenmesinde temel bir yere sahip olup, zoonotik patojenlerin bulaşması açısından da önemli bir risk kaynağıdır. Çiğ sütlerde bulunan Escherichia coli ve Klebsiella pneumoniae gibi Enterobacteriaceae üyeleri, genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz (GSBL), AmpC ve karbapenemaz üretimiyle halk sağlığı açısından tehdit oluşturmaktadır. Materyal ve Metodlar: Ankara ve çevresindeki çiftliklerden toplanan 200 çiğ süt örneği mikrobiyolojik olarak incelenmiştir. İzole edilen bakteriler biyokimyasal testlerle tanımlanmış, GSBL, AmpC ve karbapenemaz aktiviteleri fenotipik yöntemlerle değerlendirilmiştir. Antibiyotik duyarlılık testleri Kirby-Bauer disk difüzyon yöntemiyle yapılmış; ayrıca hidrojen peroksit, asetik asit, benzoik asit, nisin, natamisin, laktoferrin, sorbik ve propiyonik asitlerin antimikrobiyal etkinlikleri agar well difüzyon yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular: Toplam Escherichia coli ve Klebsiella pneumoniae izolasyon oranı %10 olup, bu izolatların %60'ı K. pneumoniae, %40'ı E. coli 'dir. İzolatların %40'ı GSBL pozitifken, GSBL pozitif izolatların %100'ünde AmpC direnci yönünden pozitiflik, %50'sinde ise karbapenemaz aktivitesi yönünden pozitiflik tespit edilmiştir. Suşların %75'i en az bir antibiyotiğe, %45'i çoklu ilaçlara dirençlidir. Genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz pozitifliği ile MDR arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Antimikrobiyal katkılar arasında hidrojen peroksit en etkili madde olarak belirlenmiş, asetik ve benzoik asit orta düzey aktivite göstermiştir. Sonuç: Çiğ sütlerde GSBL, AmpC ve karbapenemaz üreten çoklu dirençli bakterilerin varlığı, gıda zinciri yoluyla antibiyotik direnç genlerinin yayılma riskini göstermektedir. Bu nedenle süt üretiminde hijyenin sağlanması, antibiyotik kullanımının kontrolü ve doğal antimikrobiyal maddelerin koruyucu olarak değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Anahtar Sözcükler: E. coli , K. pneumoniae, GSBL, karbapenemaz, antimikrobiyal ajanlar
