SEVGİ ÖZALEVLİ, ARİF H ÇIMRIN
Developments and Experiments in Health and Medicine - 2003;17(1):27-34
Amaç: Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan olgularda egzersiz kapasitesinde azalma önemli bir morbidite nedenidir. Bu hastalarda gelişen egzersiz intoleransının erken dönem bulgusu efor dispnesi olarak tanımlanır. Efor dispnesi ve şiddetini belirlemek için basit olmaları nedeniyle Modifiye Borg Skalası ve Visüel Analog Skalası en sık kullanılan dispne skalalarıdır. Sadece hastaların ifadeleri ile yorumlanan bu skalaların cinsiyet faktöründen etkilenebileceği düşünülmüştür. Bu nedenle çalışmamız bahsedilen skalaların birbirleriyle ilişkisini ve cinsiyet faktörüne göre değişikliklerini analiz etmek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve yöntem: Yaş ortalamaları 66,4±9,9 yıl olan 60 orta-ağır şiddetli Kronik Obstrüktif Akciğer Hastası çalışmaya alınmıştır. Tüm olgulara istirahatte solunum fonksiyon testi, arter kan gazı analizi yapılarak, Kronik Solunum Hastalıkları Yaşam Kalitesi Anketinin dispne kategorisi sorgulanmış, 6 dakika yürüme testi sonucunda Modifiye Borg Skalası ve Visüel Analog Skalası ile dispne şiddeti değerlendirilmiştir. Bulgular: Kadın ve erkek olgularımızda egzersiz testi sonunda her iki skala ile tanımlanan dispne şiddetlerinin benzer olduğu bulunmuştur (p>0,05). Dispne şiddetinin; solunum fonksiyon testi ve arter kan gazı analizi parametrelerinden çok, egzersiz kapasitesi ve yaşam kalitesi ölçümleriyle ilişkili olduğu, ayrıca erkek cinsiyetinde iki skala sonucunun birbiriyle güçlü derecede korele olduğu (r=0,41, p<0,05), kadın cinsiyetinde ise Modifiye Borg Skalası'nın efor dispnesini değerlendirmede Visüel Analog Skalası'na göre daha uygun olduğu (r=0,52, p>0,05) saptanmıştır. Sonuç: Dispne şiddetinin cinsiyet faktörü de göz önüne alınarak çok yönlü değerlendirilmesinin daha doğru olacağı düşünülmüştür.
