Hanifi DÜLGER, Beyza ÜNÜVAR, Ömer AĞIRBAŞ, Hacer YALNIZ DİLCEN
Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;11(3):303-310
Amaç: Bu çalışma, cinsiyetin sağlık arama davranışları üzerindeki etkisini ve sağlık okuryazarlığı ile sağlık arama davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Bu kesitsel çalışma, 18 yaş ve üzeri bireyleri kapsamıştır. Gerekli minimum örneklem büyüklüğü 381 katılımcıydı ve veriler, Sağlık Arama Davranışı Ölçeği ile Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (HLS19 -Q12) kullanılarak 490 kişiden toplanmıştır. Veriler, IBM SPSS Statistics sürüm 25.0 kullanılarak betimsel istatistikler, ki -kare testi, bağımsız örneklemler t -testi, tek yönlü varyans analizi ve korelasyon analizi ile analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %56,3'ü kadın, %43,7'si erkekti. Sağlık okuryazarlığı cinsiyete göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdi (chi² = 8,697, p = 0,034); kadınlar, erkeklere kıyasla yeterli ve mükemmel düzeyde sağlık okuryazarlığı açısından daha yüksek puanlar elde etti. Kadınlar ayrıca çevrimiçi sağlık arama davranışı (t = 1,985, p = 0,048), profesyonel sağlık arama davranışı (t = 4,481, p < 0,001) ve genel sağlık arama davranışı (t = 2,749, p = 0,006) açısından istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek puanlar almıştır. Geleneksel sağlık arama davranışında ise cinsiyetler arasında anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir (p = 0,692). Eğitim düzeyi hem sağlık okuryazarlığı hem de sağlık arama davranışıyla anlamlı bir ilişki gösterirken, yaş ve medeni durum ile böyle bir ilişki bulunmamıştır. Sağlık okuryazarlığı, sağlık arama davranışıyla pozitif bir korelasyon göstermiştir. Sonuç: Kadınlar, erkeklere kıyasla daha yüksek sağlık okuryazarlığı sergilemiş ve sağlık arama davranışlarına daha fazla katılım göstermiştir. Eğitim düzeyi hem sağlık okuryazarlığı hem de sağlık arama davranışıyla ilişkili bulunmuştur. Bu bulgular, cinsiyete duyarlı müdahalelerin ve sağlık okuryazarlığını artırmak için stratejilerin, sağlık kullanımını artırabileceğini ve daha bilinçli sağlıkla ilgili karar alma süreçlerini destekleyebileceğini göstermektedir.
