Zübeyde UÇAR GÜNDOĞAR
Selcuk Dental Journal - 2026;13(2):228-234
Giriş: Diş çürüğü, uzun süredir önleyici stratejilere verilen öneme rağmen, çocuklarda en yaygın kronik hastalıklardan biri olmaya devam etmektedir. Son yıllarda, çürük lezyonlarını durdurmaya yönelik girişimsel olmayan yaklaşımlar giderek daha fazla ilgi görmektedir. Bununla birlikte, geleneksel önleme odaklı stratejiler ile ortaya çıkan girişimsel olmayan yaklaşımlar arasındaki ilişki kavramsal olarak belirsizliğini korumaktadır. Bu çalışma, çürük önleme ve girişimsel olmayan yaklaşımlar üzerine yapılan araştırmaların zamansal eğilimlerini, kavramsal yapısını ve tematik evrimini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Yöntemler: Web of Science Core Collection veritabanı kullanılarak bibliyometrik bir analiz yapılmıştır. 2000 ile 2025 yılları arasında yayınlanan İngilizce makaleler ve incelemeler dahil edilmiştir. Tarama ve veri temizliğinden sonra 1066 belge analiz edilmiştir. Bibliyometrik analizler, R'deki Bibliometrix paketi ve Biblioshiny arayüzü kullanılarak yapılmıştır. Yıllık bilimsel üretim, kaynak dağılımı, anahtar kelime birlikteliği, eğilim konuları ve tematik evrim incelenmiştir. Bulgular: Bilimsel çıktı zaman içinde istikrarlı bir şekilde artmış ve alana olan ilginin arttığını yansıtmıştır. Çürük önleme, çalışma dönemi boyunca baskın ve sürekli tema olarak kalmıştır. Anahtar kelime birlikte geçme analizi, üç ana kavramsal küme belirledi: önleme odaklı stratejiler, girişimsel olmayan çürük durdurma yaklaşımları ve restoratif/risk temelli stratejiler. Son yıllarda, gümüş diamin florür, girişimsel olmayan çürük yönetimi kümesi içinde öne çıkan bir konu olarak ortaya çıktı. Tematik evrim analizi, girişimsel olmayan yaklaşımların geleneksel önleyici stratejilerin yerini almak yerine, onlarla birlikte geliştiğini gösterdi. Sonuç: Alan, bir paradigma değişiminden ziyade kavramsal genişleme yoluyla evrimleşmiştir. Çürük önleme ve girişimsel olmayan çürük durdurma yaklaşımları, çağdaş çürük yönetiminin tamamlayıcı bileşenleri olarak birlikte var olmaktadır.
