ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI SORUNLARINA MÜDAHALEDE SİSTEMİK AİLE YAKLAŞIMLARI: BİR ANLATISAL DERLEME

Melike PAK

Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care - 2026;20(2):225-234

Atatürk Üniversitesi, Oltu Beşeri ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Sosyal Hizmet Bölümü, Erzurum

 

Bu anlatısal derleme, sistemik aile yaklaşımlarını çocuk ve ergen ruh sağlığı bağlamında teorik karşılaştırma perspektifiyle ele almıştır. Psikolojik semptomların genellikle aile işlevselliği bozukluklarını yansıttığını savunan sistemik yaklaşımlar, bu semptomların gelişimi ve tedavisinde aile dinamiklerinin, duygusal süreçlerin ve ilişkisel kalıpların rolünü vurgular. Yapısal model, işlev bozukluklarını ele almak için aile alt sistemlerini, sınırları ve hiyerarşileri yeniden düzenlemeye odaklanırken, Bowen modeli benliğin farklılaşmasını, üçgenleşmeyi ve çekirdek ailenin duygusal sistemlerini ve duygusal yansıtma gibi süreçleri vurgular. Stratejik model ise ebeveyn otoritesini ve duygusal bağları güçlendirmek için işlevsiz aile iletişim kalıplarını ve rollerini yeniden yapılandırmayı amaçlar. Klinik örnekler ve ampirik çalışmalar, bu modellerin çocuk ve ergenlerde semptomların azaltılmasına ve aile işlevselliğinin iyileştirilmesine katkıda bulunduğunu göstermektedir. Bu çalışmadan elde edilen bilgiler sistemik aile temelli müdahalelerin çocuk ve gençlik ruh sağlığı hizmetlerinde hem tanıya yönelik içgörülerin genişletilmesi hem de sistemik değişim stratejilerini kullanarak kalıcı terapötik sonuçlar elde edilmesi için kritik önemi olduğunu göstermektedir.