GÜLSEN ERDEN,, CİHAT ÇELİK
Klinik Psikiyatri Dergisi - 2024;27(2):150-160
GİRİŞ ve AMAÇ: Bu çalışmada, Çocuklar için Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği’nin (ÇBTÖ) Türkçe uyarlama çalışması yapılması amaçlanmıştır. YÖNTEM ve GEREÇLER: Araştırmanın örneklemini 7-12 yaş arası (Ort.= 9.55, SS = 1.81) 282 çocuk ile onların ebeveynleri (Ort.= 36.84, SS = 7.04) oluşturmaktadır. Araştırmada, ÇBTÖ-Ebeveyn ve Çocuk Formu ile Spence Çocuklar İçin Kaygı Ölçeği-Ebeveyn (SÇKÖ-Ebeveyn) Formu kullanılmıştır. ÇBTÖ’nin güvenirliği kapsamında Cronbach Alfa iç tutarlılık ve iki yarı test güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile kapsama geçerliği ise ÇBTÖ ile SÇKÖ-Ebeveyn Formu arasındaki ilişkiler üzerinden değerlendirilmiştir. BULGULAR: DFA analizleri sonucunda, ÇBTÖ’nün 12 maddelik kısa formunun iyi uyum değerlerine sahip olduğu ve hem tek faktörlü hem de iki faktörlü yapının doğrulandığı ortaya çıkmıştır. ÇBTÖ-12 Çocuk formu toplam puanı ile SÇİKÖ-Ebeveyn formunun alt faktörleri olan ayrılma kaygısı, panik atak, sosyal fobi, obsesif kompulsif bozukluk ve agorafobi puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir (sırasıyla, r =.25, r =.37, r =.40, r =.25, r =.25; p<.001). Benzer şekilde, ÇBTÖ-12 Ebeveyn formu toplam puanı ile SÇİKÖ-Ebeveyn formunun tüm alt faktörleri arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir (sırasıyla r =.26, r =.32, r =.43, r =.31, r =.22; p<.001). Ölçeğin güvenirliği kapsamında yapılan değerlendirmeler sonucunda, ÇBTÖ-12’nin Çocuk formu için Cronbach Alpha katsayısı.91 ve Ebeveyn formu için.91 bulunmuştur. İki yarı test Spearman-Brown korelasyon katsayıları Çocuk formu için r =.89 ve Ebeveyn için r =.90 bulunmuştur. TARTIŞMA ve SONUÇ: Elde edilen sonuçlar, ÇBTÖ-12’nin Ebeveyn ve Çocuk formunun Türkiye’deki çocukların belirsizliğe tahammülsüzlük düzeylerini değerlendirmede güvenilir ve geçerli sonuçlar ortaya koyduğunu göstermektedir.
