Canan Sertdemir BATBAŞ, Burkay YAKAR, Mehtap GÖMLEKSİZ, Mustafa HAYIRLIDAĞ, Mustafa YILDIZ
Family Practice and Palliative Care - 2026;11(3):200-206
Giriş: Kasıtsız yaralanmalar çocuklar arasında yaygın ve önemli bir sağlık problemidir. Dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan çocuklar travmatik yaralanmalara karşı daha savunmasızdır. Çocuklarda DEHB ciddi yaralanma riskini arttırmaktadır. Basit yaralanmalar ile DEHB arasında ilişki olabileceğini ve ciddi travma öncesi bu çocukların belirlenebileceğini varsaydık. Bu çalışma basit yaralanma öyküsü ile DEHB arasındaki ilişki olup olmadığını araştırmayı amaçlamıştır. Yöntem: Şubat 2021 ile Kasım 2021 tarihleri arasında prospektif kesitsel bir çalışma yürütüldü. Üçüncü basamak bir hastanenin pediatri kliniğine başvuran 6-12 yaş arası basit travma öyküsü olan 80 çocuk ile yaş ve cinsiyet olarak eşleştirilmiş travma öyküsü olmayan 80 çocuk çalışmaya alındı. DEHB semptomlarını değerlendirmek için Conners Ana-Baba Değerlendirme Ölçeği (CADÖ-48) ve Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği (DEYDB DSM-IV) uygulandı. Bulgular: Travması olanların %38,8'i kız (n=31) ve %61,2'ü (n=49) erkekti. Travma öyküsü olan çocukların aile gelir düzeyi travma öyküsü olmayan çocukların aile gelirinden daha düşüktü (p=0.001). Travma öyküsü olan çocukların ebeveynlerinin eğitim düzeyi daha düşüktü. Travma öyküsü olan çocukların Turgay-aşırı hareketlilik (p=0,001), Turgay toplam (p=0,015) ve Conners-hiperaktivite (p=0,001) puanı travması olmayanların puanından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Conners hiperaktivite puanı ile Turgay-aşırı hareketlilik puanları arasında pozitif anlamlı korelasyon vardı. Sonuç: Basit yaralanma ile başvuran çocuklarda DEHB tarama test puanları daha yüksek saptanmıştır. Conners Ana-Baba Değerlendirme Ölçeği puanı ile DEYDB (Turgay) ölçeği arasında pozitif korelasyon olduğu gösterilmiştir. Basit yaralanma ile başvuran çocukların ebeveynleri tarafından DEHB açısından değerlendirilmesi erken tanı ve ciddi yaralanmaların engellenmesine katkı sağlayabilir.
