Dilek DEMİRAY, Işıl ŞAROĞLU SÖNMEZ
Uluslararası Diş Hekimliği Bilimleri Dergisi - 2025;11(3):120-130
Giriş: Bruksizm, çocukluk ve yetişkinlik dönemlerinde görülebilen, istemsiz çiğneme kası aktiviteleriyle karakterize kompleks bir parafonksiyonel alışkanlıktır. Uyku ve uyanıklık bruksizmi olarak iki alt gruba ayrılan bu durum; diş sıkma, gıcırdatma ve mandibulanın itici hareketleriyle kendini gösterir. Psikososyal stres, genetik yatkınlık, nörolojik bozukluklar, sistemik hastalıklar ve ilaç kullanımı gibi çok sayıda faktör etiyolojide rol oynamaktadır. Tanı süreci klinik gözlem, anketler, elektromiyografi (EMG) ve polisomnografi (PSG) gibi çeşitli yöntemlerle desteklenmektedir. Bruksizmin tedavisinde ise hastaya özgü planlanan; oklüzal splintler, gevşeme egzersizleri, lazer uygulamaları, davranışsal terapiler ve fiziksel yaklaşımlar gibi farklı yöntemler kullanılmaktadır. Bu derlemede, çocukluk çağı bruksizmine multidisipliner bir bakış açısıyla yaklaşarak etiyoloji, tanı ve günc el tedavi yaklaşımları ele alınmıştır. Sonuç: Bruksizm, çok faktörlü etiyolojisi nedeniyle tanı ve tedavide multidisipliner yaklaşım gerektiren bir bozukluktur. Özellikle çocuklarda psikososyal durum, sistemik hastalıklar ve uyku düzeni dikkatle değerlend irilmelidir. Tanı, klinik bulgular ve ebeveyn gözlemi ile yapılmalı; tedavi ise bireyselleştirilmiş, semptom azaltmaya yönelik yaklaşımları içermelidir. Splintler, gevşeme egzersizleri, lazer ve davranışsal terapiler gibi tedavi yöntemleri etkili olabilir. Ancak tedavi protokollerinin standardizasyonu için ileriye dönük kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: BRUKSİZM, ÇOCUK DİŞ HEKİMLİĞİ, UYKU BOZUKLUKLARI, PARAFONKSYONEL ALIŞKANLIKLAR.
