BANU YAZICI
Klinik Tıp Pediatri Dergisi - 2019;11(5):245-254
Çocuklarda Tamamlayıcı beslenme tek başına anne sütünün yetmediği dönemde besinsel gereksinimleri karşılamak için anne sütü ile birlikte anne sütü veya formül mama dışında gıdaların verilmesidir. Bir başka deyişle, emzirilen bebeğin yaşına ve gelişim basamaklarına uygun yeni besin maddelerini alması, besin madde çeşitliliği, dengeli ve yeterli beslenmenin sağlanması, kendi kendini besleyebilir hale gelmesi demektir. Ek besin olarak da adlandırılır. İki grupta incelenir; sütçocuğu için özel hazırlanmış geçiş besinleri ve birlikte tükettiği aile yemekleri. Uygun zamanda başlatılan ve uygun şekilde verilen tamamlayıcı beslenme bebeğin bir yaşında aile sofrasında yiyecekleri tüketebilecek olgunluğa ulaşmasını sağlamaktadır. Doğumdan itibaren ilk 6 ay anne sütü tek başına bebeğin enerji ve besin ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Ancak 6 aydan sonra anne sütü bebeğin gereksinimlerini karşılayamamaktadır. Bu nedenle 6.aydan sonra anne sütüne ek olarak tamamlayıcı beslenmeye başlanmalıdır. Tamamlayıcı beslenmeye başlarken önemli olan uygun zamanda başlanmalı, miktarı ve verilme şekli bebeğin yaşına uygun seçilmeli, besin içeriği enerji, protein, yağ ve mikrobesin gereksinimini karşılayabilmeli, güvenilir olmalı, temiz ve hijyenik koşullarda hazırlanmalı ve bebeğin keyif alacağı bir öğünü olarak düzenlenmelidir. Sadece anne sütü alanlar bebeklerde en erken 4 ay (17 hafta, 5.ayın başlangıcı) ve 6 ay (26.hafta, 7.ayın başlangıcı) olarak önerilmektedir. Tamamlayıcı gıdanın (anne sütü veya formül mama hariç tüm katı veya sıvı gıda) 4.aydan önce veya 6.aydan sonra başlanmaması gerekmektedir. Besin seçiminin ise çeşitli tat ve şekillerde hazırlanmalı, acımtırak tatlar dahil tüm yeşil sebzeler kullanılarak sebze püresi şeklinde başlanması bebeğin katı gıdaya geçişinde ara basamak olarak denenebilir. Tamamlayıcı gıdalar 4 ile 6 ay arasında ise tanıştırma amaçlı kullanılmalı, asla ana öğün olmamalıdır. Tamamlayıcı gıda miktarının artması anne sütü verilme miktarını azaltabilir. Bal ve inek sütü 1 yaşından önce önerilmemektedir. Alerjen gıdalar ise 4 aydan önce tattırılmamalıdır. Yüksek alerji riski olan gıdaların özellikle fıstığın, yumurtanın alerji uzmanlarının kontrolü altında 4 ile 11 ay arasında verilmesi önerilmektedir. Gluten içeren gıdalar 4 ve 12.ay arasında başlanabilir, ancak ilk haftalarında gluten içeriğinin fazla miktarda verilmemesi önerilmektedir. Glutenin 4.aydan önce başlanması Çölyak riskini arttırmaktadır. Anne sütündeki demir içeriği azaldığından tamamlayıcı gıdanın besin içeriğinin demir içerikli gıdalarla veya etle desteklenmelidir. Vegan diyetler sadece uzmanlar ve diyetisyenler kontrolünde uygulanabilir. Şeker ve tuz kesinlikle eklenmemelidir. Meyve suları ve şekerli gıdalarda uzak durulmalıdır. Beslenme zamanını aileler bebeklerinin açlık ve tokluk durumuna göre ayarlamalıdır.
