Sultan GÖNCÜ, Ali YÜKSEK, Mustafa YALIMOL, Nuşin YALIMOL, Nedim UZUN, Ali SARIDAŞ, Muhammed Yaşar SEVER, Yaşar ŞEN
Pediatric Practice and Research - 2026;14(1):1889332-0
Amaç: Akut gastroenterit (AGE) çocuklarda önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam etmektedir. Bu çalışmada, akut faz belirteçlerinin çocuklarda bakteriyel, paraziter ve viral AGE etiyolojilerini ayırt etmedeki rolünün değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma, tanısal doğruluk analizleri içermeyen, tanımlayıcı-karşılaştırmalı gözlemsel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde Ocak 2009-Aralık 2014 tarihleri arasında akut gastroenterit tanısı alan 0-17 yaş arası 126 çocuk retrospektif olarak değerlendirildi. Hastalar üç gruba ayrıldı: bakteriyel AGE (n=39), paraziter AGE (n=38) ve viral AGE (n=49). Demografik veriler, klinik bulgular ve tam kan sayımı, C-reaktif protein (CRP), eritrosit sedimentasyon hızı (ESH) ve biyokimyasal belirteçler dahil laboratuvar parametreleri analiz edildi. Hastalık süresi, dehidratasyon derecesi, antibiyotik kullanım öyküsü ve beslenme durumu gibi potansiyel karıştırıcı faktörler retrospektif tasarım nedeniyle kontrol edilememiştir. Ayrıca, akut faz belirteçlerinin ölçüm zamanı semptom başlangıcına göre standardize edilmemiştir. Bulgular: Gruplar arasında cinsiyet açısından anlamlı fark gözlenmedi (p>0,05). Viral AGE hastaları, bakteriyel ve paraziter AGE hastalarına göre anlamlı derecede daha gençti (p=0,024). Ortalama trombosit hacmi (MPV) bakteriyel AGE'de diğer gruplara göre anlamlı derecede yüksekti (p=0,000). ALT ve AST düzeyleri viral AGE'de anlamlı derecede yüksekti (sırasıyla p=0,009 ve p=0,02). Mutlak eozinofil sayısı paraziter AGE'de en yüksekti (p=0,008). ESH ve CRP düzeyleri bakteriyel AGE'de viral AGE'ye göre anlamlı derecede yüksekti (sırasıyla p=0,026 ve p=0,000), ancak bakteriyel ve paraziter AGE arasında CRP açısından anlamlı fark yoktu (p=0,058). Bu bulgu, CRP ve ESH'nin bakteriyel ve paraziter etiyolojileri ayırt etmede yetersiz olduğunu göstermektedir. ROC analizi ve cut-off değerleri çalışmanın tanımlayıcı doğası gereği hesaplanmamıştır. Sonuç: Bu çalışmada, akut faz belirteçleri (özellikle CRP ve ESH) viral AGE'yi bakteriyel/paraziter AGE'den ayırmada yardımcı olsa da, bakteriyel ve paraziter etiyolojiler arasında güvenilir bir ayırım sağlayamamaktadır. Yüksek eozinofil sayısı paraziter etiyolojiyi desteklerken, yüksek transaminazlar viral AGE'yi düşündürmektedir. Bununla birlikte, çalışmamızın bulguları tanısal karar eşikleri önerilebilmesi için yeterli olmayıp, klinik uygulamada spesifik mikrobiyolojik testlerin önemini vurgulamaktadır. Gelecekte, standardize edilmiş zamanlamada ve daha büyük örneklemlerle yapılacak prospektif tanısal doğruluk çalışmalarına ihtiyaç vardır.
