Merve ŞAHİN MENTEŞE, Medine YILMAZ
Artuklu Health - 2026;6(2):1-10
Giriş: Ön test - son test kontrol gruplu yarı deneysel tasarımdaki araştırmanın amacı farklı eğitim yöntemlerinin çocukluk çağı ishalini önlemede annelerin öz- yeterlilik düzeylerine etkisinin incelenmesidir. Yöntem: Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı beş yaş altı çocuğu olan anneler basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilmiştir (n=120). Katılımcılar daha sonra kura yöntemiyle dört gruba ayrılmıştır (broşür=30; video=30; video- broşür=30; kontrol=30). Veri toplama araçları Kşisel Bilgi Formu, Erken Çocukluk Çağı İshalini Önlemede Annelerin Özyeterlilik Ölçeği, İshalin Önlenmesi broşürü ve videosudur. Veriler önce yüz yüze, ardından 2 ay içinde telefonla toplanmıştır. Bulgular: Müdahale sonrasında oral rehidrasyon solüsyonunun (ORS) ne olduğunu bilen annelerin oranı gruplar arasında anlamlı farklılık göstermiş (p<0.001) ve en büyük artış video + broşür grubunda gözlenmiştir. MSESPECD puanları açısından grup x ön test (T0) etkileşimi anlamlı bulunmuştur (F( 10,05), p<0.001, kısmi eta²=0.212). Bu bulgu, müdahalenin son test MSESPECD puanları üzerindeki etkisinin başlangıç öz- yeterlik düzeyine göre değiştiğini göstermektedir. Özellikle başlangıç öz- yeterlik düzeyi düşük olan annelerde broşür ve video + broşür müdahaleleri kontrol grubuna göre daha etkili olurken, başlangıç öz- yeterlik düzeyi yükseldikçe bu farklılıklar azalmıştır. Orta düzey başlangıç öz- yeterliğinde yalnızca broşür müdahalesi kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha etkili olmaya devam ederken, yüksek başlangıç öz- yeterlik düzeyinde müdahale grupları ile kontrol grubu arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Sonuç: Eğitim müdahalelerinin annelerin öz- yeterliği üzerindeki etkileri, başlangıç öz- yeterlik düzeylerine göre değişmiş; broşür ve video + broşür müdahaleleri, başlangıç öz- yeterliği daha düşük olan annelerde daha fazla yarar sağlamıştır. Bu bulgular, çocukluk çağı ishalinin önlenmesi ve yönetimine yönelik farklı eğitim yöntemlerini içeren girişimlerin önemini vurgulamaktadır.
