EVŞEN ÖRGE, ELİZ VOLKAN
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - 2023;15(4):652-664
Bu sistematik derleme anoreksiya nervoza (AN), bulimiya nervoza (BN), tıkınırcasına yeme bozukluğu (TYB) ve son yıllarda tartışmalı ve yeni bir kavram olan ortoreksiya nervoza (ON) gibi yeme bozukluklarının çocukluk çağı travmaları (ÇÇT) ile ilişkisini değerlendiren çalışmalar ele alınmıştır. Bu taramanın amacı; ÇÇT (duygusal-fiziksel-cinsel istismar ve duygusal-fiziksel ihmal) yeme bozuklarına (YB) (anoreksiya-bulimiya nervoza, tıkınırcasına yeme bozukluğu, ortoreksiya nervoza) sebep olup olmadığını yapılan çalışmalar doğrultusunda sistematik olarak incelemektir. Bu çalışmada ÇÇT ile YB ve tutumlarını etkisini incelemek için Ebscohost, Proquest Dissertations, Science Direct, Google Scholar ve PsycINFO akademik veri tabanlarında 1990 ile 2022 yılları arasında yayınlanan Türkçe ve İngilizce makaleler/tezler taranmıştır. Taramada çocukluk çağı travmaları (Chilhood Traumas), yeme bozuklukları (Eating Disorders), aneroksiya nervoza (Anorexia Nervosa), bulimiya nervoza (Bulimia Nervosa), tıkınırcasına yeme bozukluğu (Binge Eating Disorder), ortoreksiya nervoza (Orthorexia Nervosa), çocukluk çağı travmaları ve yeme bozuklukları (Childhood Traumas and Eating Disorders), çocukluk çağı travmaları ve ortoreksiya nervoza (Childhood Traumas and Orthorexia Nervosa) anahtar kelimeleri kullanılmıştır. Ulaşılan makalelerden/tezlerden çocukluk çağı travmalarının yeme bozukluklarına/ortoreksiya nervozaya etkililik çalışması olmayanlar ve 1990 öncesindekiler araştırmaya dahil edilmemiştir. Ele alınan her bir araştırmada çocukluk çağı travma türlerinin yeme bozuklukluklarına ve ortoreksiya nervozaya etkilerine dair bilgilere odaklanılmıştır. Belirlenen kriterler doğrultusunda 21 makale/ tez ait çalışmaların yöntemlerine, bulgularına ve sonuçlarına odaklanılmıştır. ÇÇT’nin türlerinin (duygusal, fiziksel, cinsel istismar ve fiziksel ve duygusal ihmal) doğrudan veya dolaylı olarak YB’yi yordadığı ve YB’nin gelişimi üzerinde etkili olduğu belirlenmiş fakat ON üzerine bir etkisi tespit edilememiştir. Bu durum ON üzerine çalışmaların arttırılması gerektiğine ışık tutmaktadır.
