Büşra ALTINIŞIK, Burcu Pınar BULUT
Klinik Psikoloji Dergisi - 2026;10(1):13-25
Çocukluk dönemi kötü muamele (istismar/ihmal), bireylerin psikolojik gelişimini ve dayanıklılığını önemli ölçüde etkilemektedir. Uyumlu ve uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejileri, çocukluk dönemi kötü muamele ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide kritik bir rol oynamaktadır. Bu çalışmanın ilk amacı, çocukluk dönemi kötü muamelenin alt boyutlarında cinsiyet farklılıklarını incelemek, ikinci amacı ise çocukluk dönemi kötü muamele ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide uyumlu ve uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin rolünü araştırmaktır. Çalışmanın örneklemi, 18 ile 35 yaşları arasında 355 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Katılımcılar, Demografik Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ve Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği'ni doldurmuşlardır. Veri analizinde t-test, Pearson korelasyon analizi ve Process makrosu (Model 4) ile aracılık değişkeni analizi kullanılmıştır. T-testi sonuçları, cinsiyetler arasında cinsel istismar, duygusal istismar ve fiziksel ihmal boyutlarında farklar olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle, cinsel istismar alt boyutunda kadınların ortalama puanları erkeklerden daha yüksekken, duygusal istismar ve fiziksel ihmal alt boyutlarında ise erkeklerin ortalama puanları daha yüksektir. Pearson korelasyon analizi, çocukluk dönemi kötü muamelenin psikolojik dayanıklılık (r = -.51, p < .01) ve uyumlu bilişsel duygu düzenleme stratejileriyle (r = -.21, p < .01) negatif, uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejileriyle (r = .25, p < .01) ise pozitif bir ilişkiye sahip olduğunu göstermiştir. Aracılık analizlerinde, uyumlu ve uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin, çocukluk dönemi kötü muamele ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide anlamlı aracılık rolünün olduğu sonucuna ulaşılmıştır (sırasıyla, beta = -.14, SE = .04, 95% CI [ -.22, -.06]; beta = -.07, SE = .02, 95% CI [ -.12, -.03]). Bu çalışma, çocukluk dönemi kötü muamelenin psikolojik dayanıklılık üzerindeki etkisini, bilişsel duygusal düzenleme stratejilerine odaklanarak anlamanın önemini vurgulamakta ve psikolojik iyilik halini desteklemeye yönelik teorik anlayış ve pratik müdahaleler için değerli bilgiler sunmaktadır.
