Ümmühan Asena CEYLAN, Melisa Sevi KOÇ
Klinik Psikoloji Dergisi - 2026;10(3):256-269
Çocuklukta onaylamayan çevre ile borderline kişilik özellikleri arasındaki ilişki iyi bilinmekle birlikte, bu ilişkiye aracılık eden psikolojik mekanizmalar büyük ölçüde yeterince incelenmemiştir. Bu çalışma, çocuklukta onaylamayan çevre ile yetişkinlikteki borderline kişilik özellikleri arasındaki ilişkide duygulara ilişkin olumsuz inançların ve bu inançların alt boyutlarının aracı rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Örneklem, yaşları 18-40 arasında değişen 420 Türk yetişkinden oluşmaktadır. Katılımcılar Çocuklukta Onaylamayan Çevre Ölçeği, Borderline Kişilik Özellikleri Ölçeği ve Duygulara İlişkin İnançlar Ölçeği'ni çevrim içi ortamda doldurmuş; veriler Pearson korelasyon analizi ve Hayes'in bootstrap temelli aracılık yaklaşımına dayalı, 5.000 yeniden örnekleme ile yürütülen regresyon temelli yol analizleri kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, çocuklukta onaylamayan çevrenin borderline kişilik özellikleri ve duygulara ilişkin olumsuz inançlarla pozitif ilişkili olduğunu; ayrıca duygulara ilişkin olumsuz inançların da borderline kişilik özellikleriyle pozitif ilişkili olduğunu göstermiştir. Aracılık analizi sonuçları, duygulara ilişkin genel olumsuz inançların (%95 GA [.04, .13]), bunaltıcı/kontrol edilemez (%95 GA [.07, .19]), utanç verici/irrasyonel (%95 GA [.03, .12]) ve zarar verici inançların (%95 GA [.01, .08]) bu ilişkide anlamlı aracı rol üstlendiğini ortaya koymuştur. Genel olarak bulgular, çocuklukta onaylamayan bir çevrede büyümenin, borderline kişilik özelliklerine yönelik kırılganlığı artırmasında duygulara ilişkin uyumsuz inançların temel bir psikolojik mekanizma oluşturduğunu göstermektedir.
