Öznur ADIGÜZEL AKMAN
Genel Tıp Dergisi - 2026;36(2026):1-8
Otizm spektrum bozukluğu (OSB), sosyal iletişimde güçlükler, tekrarlayıcı davranışlar ve sınırlı ilgi alanları ile karakterize yaşam boyu süren nörogelişimsel bir bozukluktur. Çok disiplinli sanat ve spor temelli müdahalelerin OSB belirtileri üzerindeki etkisi, günümüzde artan bir ilgiyle araştırılan önemli bir konudur. Bu çalışmada, multidisipliner müdahalelerin (tiyatro, spor, halk oyunu) OSB'li çocukların klinik belirtileri ve sosyal iletişim etkileşim becerileri üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya, Aralık 2024-Mayıs 2025 tarihleri arasında haftada 1 gün tiyatro, spor aktiviteleri ve dans etkinliklerine gönüllü olarak katılmış olan, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi çocuk psikiyatri polikliniğinde takiplerine devam etmiş 18 OSB'li çocuk dahil edildi. Olgulara ait tanılar hem DSM-5 kriterleri hem de ADOS-2 ile çocuk psikiyatristi tarafından tanısı doğrulanan çocuklardan oluşturuldu. Tüm katılımcıların ailesine sosyodemografik veri formu ve etkinlik sonrası görüş ve önerilerini içeren geri bildirim formu doldurtuldu. İlk görüşme ve 6 ay sonrasında otizm semptom şiddetinin değerlendirilmesinde sistem kayıtlarından Çocukluk Otizmi Değerlendirme Ölçeği (CARS) puanları değerlendirildi. Araştırmaya katılan OSB'li çocukların (n=18) %61.1'i (n=11) erkek, %38.9'u (n=7) kızdı. Yaş ortalamaları 9.3+/-3.35 (5-16) yıl idi. Yapılan eşleştirilmiş t-testi sonucunda, etkinlik öncesi ve sonrası CARS toplam skorunda azalma olup, bu azalma istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. CARS alt ölçek puanları karşılaştırıldığında; "Sözel olmayan iletişim" alt ölçeği dışında tüm alt ölçek puanlarında azalma olduğu görülmüştür. Bu azalma; "İnsanlarla ilişki", "Taklit becerileri", "Duygusal tepki", "Beden kullanımı", "Nesne kullanımı", "Dinleme tepkisi", "Tat-koku-dokunma tepkisi", "Korku veya sinirlilik", "Sözel iletişim", "Etkinlik düzeyi" ve "Genel izlenim" alanlarında istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu araştırmanın sonuçları, multidisipliner uygulanan etkinliklerin (spor, dans, tiyatro) OSB'li çocuklarda otizm belirtilerini anlamlı düzeyde azalttığını göstermektedir. Özellikle sosyal ilişki, taklit, duygusal tepki, iletişim ve duyusal alanlarda belirgin iyileşmeler saptanmıştır. Bulgular, etkinliğin OSB'li çocukların sosyal ve davranışsal becerilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini düşündürmektedir.
