Selin MUTLU, Çağlar YILDIZ, Begüm KURT, Neşe YELDİR, Eren Cemal MUTLU
Ahi Evran Tıp Dergisi - 2026;10(2):212-222
Amaç: Endometriozis, endometriyal dokunun rahim boşluğu dışına yerleşmesi ile karakterize inflamatuar bir hastalıktır. İnsan hastalığının özelliklerini yansıtan hayvan modelleri bu alandaki araştırmalar için kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada, hastalık oluşumunu artırmak ve hastalığa bağlı özellikleri araştırmak amacıyla, vasküler endotelyal büyüme faktörü (VEGF) içeren yeni bir sıçan endometriozis modeli geliştirilip doğrulanmıştır. Araçlar ve Yöntem: Kırk adet yetişkin dişi, çiftleşmemiş Wistar albino sıçan dört gruba ayrıldı: kontrol, Vernon-Wilson yöntemi, peritoneal endometriyal doku enjeksiyonu ve VEGF ön tedavisi yapılan peritoneal endometriyal doku enjeksiyonu. Tüm sıçanlara östrojen seviyelerinin stabilize edilmesi için overektomi yapıldı ve ardından 21 gün boyunca ağız yoluyla 17beta-estradiol verildi. Endometriozis şiddeti, stromal gelişim, CD10 pozitifliği, östrojen reseptörü (ER) boyaması, VEGF boyaması ve inflamatuar aktivite histopatolojik ve immünohistokimyasal olarak değerlendirildi. Bulgular: Üç modelde de kontrol grubuna kıyasla anlamlı farklılıklar gözlendi. Enjeksiyon + VEGF grubunda diğer gruplara göre daha yoğun epitel yoğunluğu, stromal varlık ve VEGF boyama yoğunluğu ile yaygın endometriozis gelişimi görüldü ve genel endometriozis skoru Vernon-Wilson modeli ile benzerdi. ER pozitifliği en belirgin olarak Vernon-Wilson grubunda iken, stromal yoğunluk ve anjiyogenez VEGF uygulananlarda daha yüksekti. Sonuç: Bu çalışma, VEGF destekli sıçan modelini endometriozis çalışmalarında etkin ve tekrarlanabilir bir araç olarak sunmaktadır. Model, endometriozisle ilişkili patolojik özellikleri; anjiyogenez, immün yanıt ve inflamasyonu taklit etmektedir. Ancak ER pozitifliği Vernon-Wilson modelindeki düzeyde değildir. Bu sınırlamaya rağmen, bu basit ve etkili modelin endometriozis araştıran araştırmacılar için önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
