Gizem ÖZÇELİK KAPLAN, Duygu İlke YILDIRIM, Merve UĞRAŞ
Troia Tıp Dergisi - 2026;7(3):139-145
Amaç: Bu çalışmanın amacı, COVID -19 aşı polikliniğine başvuran hastalarda aşı farkındalığını ve aşı tercihlerinde etkili olan faktörleri değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel nitelikteki bu çalışma, 25 Ağustos -25 Ekim 2021 tarihleri arasında Konya Şehir Hastanesi COVID -19 aşı polikliniğine başvuran 18 yaş ve üzeri 404 gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Veriler; sosyodemografik bilgi formu, COVID -19 aşı bilgi ve tutum soru formu ile COVID -19 Aşı Okuryazarlığı Ölçeği (AOÖ) aracılığıyla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde SPSS 18.0 kullanılmış, p<0.05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %52'si kadın, yaş ortalaması 32.54+/-11.24 yıldır. Tümü aşılanmış olan katılımcıların %69.8'i Pfizer -BioNTech mRNA aşısını tercih etmiştir. Aşı tercihinde en belirleyici etken aşının etkinliğine duyulan güven (%73.5) olmuştur. Kronik hastalığı olmayan bireyler Pfizer -BioNTech'i anlamlı düzeyde daha fazla tercih etmiştir (p<0.001). Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde; kadın cinsiyeti (OR=1.881; %95 GA: 1.078 -3.281) ve kronik hastalık varlığı (OR=2.647; %95 GA: 1.440 -4.798) iki dozdan fazla aşılanmanın bağımsız prediktörleri olarak belirlenmiştir. COVID -19 AOÖ toplam puan ortalaması orta düzeyde saptanmış (kadın: 2.83+/-0.49; erkek: 2.74+/-0.54) olup sağlık çalışanları ve üniversite mezunlarında anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0.001). Yaş ile AOÖ toplam skoru arasında negatif yönde anlamlı korelasyon tespit edilmiştir (r=-0.110; p=0.027). Sonuç: Bireylerin aşı okuryazarlık düzeyleri orta düzeyde olup eğitim seviyesi, meslek ve bilgi kaynakları bu düzeyi şekillendiren başlıca faktörlerdir. Toplumun aşıya erişim ve kabulünü artırmak için sağlık okuryazarlığını güçlendirmeye yönelik müdahaleler planlanmalı; başta aile hekimleri olmak üzere sağlık hizmeti sunucuları aşı iletişiminde daha etkin rol üstlenmelidir. Örneklem aşı polikliniğine kendi isteğiyle başvurarak aşılanan bireylerden oluştuğundan, bulgular aşılanmamış kesime genellenmemelidir.
